{"id":672,"date":"2020-08-23T22:05:09","date_gmt":"2020-08-23T19:05:09","guid":{"rendered":"https:\/\/yusuferadam.com\/?page_id=672"},"modified":"2020-08-23T22:05:09","modified_gmt":"2020-08-23T19:05:09","slug":"kult-kentler-ikonlari-ve-bodyguardlari","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/yusuferadam.com\/?page_id=672","title":{"rendered":"K\u00dcLT KENTLER, \u0130KONLARI ve BODYGUARD\u2019LARI"},"content":{"rendered":"

K\u00dcLT KENTLER, \u0130KONLARI ve BODYGUARD\u2019LARI
\n\u0130stanbul&New York ile Ankara&Washington<\/p>\n

YUSUF ERADAM<\/p>\n

\t\t\t\t\tKorkun\u00e7 bir terkedilmi\u015flik duygusu. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn
\nvarl\u0131klar\u0131n\u0131 ba\u011fr\u0131ma bassam bile korunmas\u0131z kal\u0131r\u0131m.
\n Albert Camus, Amerika <\/p>\n

\u201cBin y\u0131ld\u0131r saydam y\u00fcz\u00fcm\u00fczde \u00f6l\u00fcm\u00fc seyrediyoruz.
\nK\u0131m\u0131lt\u0131s\u0131z g\u00fcnler ge\u00e7iyor bu sonsuz cam kovuklarda.
\nBembeyaz gelinlikler gibiyiz. Bembeyaz kefenler
\ngibi…\u00d6ylece durduk. Sonsuza b\u0131kak\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7eyizdik
\nbiz. En uzun yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131k, yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yere
\n b\u0131rak\u0131larak.\u201d
\n Murathan Mungan, Son Istanbul <\/p>\n

Resmi Akropol modern barbarl\u0131k kavramlar\u0131n\u0131n en
\nb\u00fcy\u00fcklerinin de \u00f6tesinde. Anlatmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r s\u00fcrekli
\ngri g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn meydana getirdi\u011fi donuk g\u00fcn\u00fc, binalar\u0131n
\nimparatorlu\u011fa \u00f6zg\u00fc parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcndeki
\nebed\u00ee kar\u0131.
\nArthur Rimbaud, Cehennemde Bir Mevsim-Ayd\u0131nlan\u0131\u015flar <\/p>\n

Camus\u2019n\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bu s\u00f6z\u00fcne kar\u015f\u0131n, Amerikal\u0131y\u0131, parma\u011f\u0131n\u0131 oynatt\u0131\u011f\u0131 anda d\u00fcnyay\u0131 a\u00e7 ya da tok k\u0131labilen adam diye tan\u0131mlayan Alman yazar Erwin Rosen, Birinci k\u00e2nun 1919\u2019da Hamburg\u2019dan \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor \u201cbiz Almanlar i\u00e7in m\u00fchim\u201d (1944:5) dedi\u011fi Amerika ve Amerikal\u0131 hakk\u0131nda: <\/p>\n

\u201cNewyork limanlar\u0131n\u0131n, vapur pervanelriyle kam\u00e7\u0131lanm\u0131\u015f, harek\u00e2t dolu sular\u0131ndaki bir
\n k\u00fc\u00e7\u00fck adas\u0131ndan b\u00fcy\u00fck, heybetli ve \u00e7ok sakin bir heykel y\u00fckselmektedir. Adan\u0131n ad\u0131
\n H\u00fcrriyet adas\u0131d\u0131r; Heykel h\u00fcrriyet il\u00e2hesinin an\u0131t\u0131d\u0131r. Ba\u015f\u0131 \u015fua demetiyle ta\u00e7lanm\u0131\u015f bu pek
\n b\u00fcy\u00fck kad\u0131n g\u00f6vdesi me\u015fale tutan sa\u011f elini gururla g\u00f6\u011fe du\u011fru kald\u0131rm\u0131\u015f. Arkas\u0131nda
\n dev\u015fehrin tats\u0131z ta\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 y\u00fckseliyor. Bu sularda bazan tiz, ve bazan da hafif, muhtelif
\n renkli sadalarla, karmakar\u0131\u015f\u0131k ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc Amerikan hayat m\u00fccadelesi \u00f6t\u00fcyor. Heykel
\n burada donmu\u015f gibi duruyor. O b\u00fcy\u00fck bir sanat eseri de\u011fildir. O madenden d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f bir
\n levhad\u0131r. Amerika\u2019l\u0131, ister kad\u0131n veya erkek, \u00e7ocuk veya delikanl\u0131 olsun, b\u00fcy\u00fck Osean
\n veya sahil vapurlar\u0131ndan aday\u0131 ve heykeli g\u00f6r\u00fcnce, ba\u015f\u0131n\u0131 dimdik daha yukar\u0131 kald\u0131racak
\n ve kalbinin daha \u00e7abuk vurdu\u011funu sezecektir. \u00c7\u00fcnki, bak\u0131rdan yap\u0131lm\u0131\u015f olan devheykel
\n Amerika\u2019l\u0131n\u0131n mezhebini v\u00e2zediyor:
\n Amerikal\u0131 h\u00fcrd\u00fcr.
\n Amerika d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel, en b\u00fcy\u00fck ve en iyi memleketidir.
\n Geceleri yald\u0131zl\u0131 ta\u00e7ta elektrik \u0131\u015f\u0131klar\u0131 parl\u0131yor ve me\u015faleden \u00e7ok uza\u011fa beyaz ziya
\n h\u00fczmeleri ak\u0131yor. Uzakta \u015fehir g\u00fcrleyor. Uzakta mukavves ve yuvarlak, k\u0131rm\u0131z\u0131mtrak
\n cil\u00e2l\u0131, tuhaf \u015fekilde m\u00fcdevver ve k\u00f6\u015feli \u015fekillerle Nevyork\u2019un \u00e7\u0131lg\u0131nca g\u00fcrliyen \u0131\u015f\u0131k
\n deryas\u0131 parl\u0131yor. H\u00fcrriyet il\u00e2hesinin d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc ziya nehri \u00e7ok uzaklara \u015fua demetleri
\n sa\u00e7maktad\u0131r. Bunlar sanki sonsuzlu\u011fa gidiyor ve u\u00e7suz bucaks\u0131z olan bu memleketin
\n \u00fczerine d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor. Kad\u0131n heykelin me\u015falesi d\u0131\u015far\u0131ya d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n en keskinidir. Her ne
\n kadar h\u00fcrriyet il\u00e2hesinin \u00e2bidesi muhte\u015fem bir jest olup hi\u00e7bir millet taraf\u0131ndan b\u00f6yle bir
\n \u00e2bide yap\u0131lmam\u0131\u015f ise de, bir o kadar da garbe do\u011fru at\u0131lan ve uza\u011fa giden, el\u00e7iye
\n benziyen, bu d\u00fcmd\u00fcz \u0131\u015f\u0131k hatt\u0131 sembolik bir m\u00e2na ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu hatta Amerikan hatt\u0131
\n denebilirdi. (9-10) [Sadece italik vurgular benim, \u00e7eviri, imleme vb. hatalara
\n dokunmad\u0131m.]<\/p>\n

Albert Camus\u2019n\u00fcn \u201cSevgiyi bilmeyen bir \u00fclke buras\u0131,\u201d (27) dedi\u011fi Amerika bu. Camus\u2019ye g\u00f6re \u201c\u00d6l\u00fclerin oturdu\u011fu\u201d (33) kent buras\u0131, New York City. Gel gelelim, New York \u00dc\u00e7lemesi adl\u0131 roman\u0131n\u0131n Cam Kent ve Kilitli Oda adl\u0131 iki kitab\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirdi\u011fim ve kendisiyle s\u00f6yle\u015fi yapmak \u00fczere kap\u0131s\u0131na bilmem ka\u00e7 s\u0131navdan ge\u00e7tikten ve Brooklyn\u2019de yolumu kaybettikten sonra dineldi\u011fim Paul Auster da, beni deli etmek ister gibi diyor ki; \u201c New York d\u00fcnyan\u0131n ta kendisidir!\u201d (Busnel, 5)<\/p>\n

Turistler i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bol foto\u011frafl\u0131 yeni bir kitapta ise \u015funlar yaz\u0131yor:<\/p>\n

\u201cNew York d\u00fcnya ba\u015fkentidir; finans b\u00f6lgesi en \u00f6nemlisi oldu\u011fundan de\u011fil, ya da en
\n g\u00fczel al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerine sahip oldu\u011fundan da de\u011fil, ya da en b\u00fcy\u00fck yay\u0131nevlerine
\n sahip oldu\u011fundan da de\u011fil, ya da en g\u00fczel, en yeni limanlara sahip oldu\u011fundan da de\u011fil de
\n New York herkes taraf\u0131ndan olu\u015fturuldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle…Gezegenin her yan\u0131ndan gelen Bay
\n Herkes\u2019in memleketi, hatta belki de, ba\u015fka gezegenlerden gelen birka\u00e7 yarat\u0131\u011f\u0131n da
\n \u00fclkesidir buras\u0131… New York\u2019un ki\u015fili\u011fi hi\u00e7 durmayan b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7lerle olu\u015fturulmu\u015ftur ve
\n bug\u00fcn bile h\u00e2l\u00e2 bu kent taraf\u0131ndan so\u011furulmaktad\u0131r.\u201d (1998) [vurgular
\n benim]<\/p>\n

So\u011furulmas\u0131 (\u201cbe absorbed into the city\u201d) diyor turistler i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve kapa\u011f\u0131nda Empire State Binas\u0131 ortalanm\u0131\u015f bir New York fotosu bulunan kitapc\u0131k. Amerika\u2019n\u0131n erime kazan\u0131 (melting pot) betimlemesine uygun. Vurgulad\u0131\u011f\u0131m yerlerin \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc bir s\u00f6ylem \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini yaparsak, \u00f6ncelikle kentin evrensel bir kent oldu\u011fu (kozmopolis) hat\u0131rlat\u0131ld\u0131ktan ve bu mutlak bir do\u011fru gibi vurguland\u0131ktan sonra bu saptaman\u0131n gerek\u00e7eleri s\u0131ralanmaktad\u0131r. Ondan de\u011fil, bundan de\u011fil ifadeleri \u00f6zellikle NY\u2019un her \u015feyin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne, en g\u00fczeline vb. sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. En\u2019lerin kentidir NY, ve en az\u0131ndan salt bu y\u00fczden k\u00fclt olmay\u0131 hak etmi\u015ftir. Gel gelelim, turistik kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n ad\u0131 belli olmayan yazar\u0131 bir s\u00f6yleni yinelemekten geri durmuyor. O da; NY\u2019un \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fc oldu\u011fudur ve bu kente g\u00f6\u00e7en herkes bireysel k\u00fclt\u00fcrlerini bu b\u00fct\u00fcne kat\u0131yorlar ama bu erime kazan\u0131nda ki\u015filiklerini yitirmiyorlar demeye getiriyor. Bilindi\u011fi \u00fczere, Amerikal\u0131n\u0131n kendisi bile art\u0131k \u2018melting pot\u2019 tamlamas\u0131n\u0131 kullanm\u0131yor. Bunun yerine bu turistik kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylemine de uygun olarak \u201cmozaik\u201d daha \u00e7ok ye\u011fleniyor. Amerika b\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7ine giren yok olmuyor, aksine o b\u00fct\u00fcn onsuz olam\u0131yor. (Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin gerisinde Amerika\u2019l\u0131n\u0131n pek yad etmedi\u011fi do\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemleri, Rumi ve tasavvuf d\u00fc\u015f\u00fcncesi yatar, ama Amerikal\u0131 bu fikirlerin babas\u0131n\u0131n a\u015fk\u0131nc\u0131 (transandantalist) Ralph Waldo Emerson oldu\u011funu san\u0131r. \u00d6nce Hollanda, sonra da \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi olan NY tarihi, Amerika\u2019n\u0131n ilk g\u00f6\u00e7menleri aras\u0131nda say\u0131lan Kaptan Henry Hudson\u2019\u0131n g\u00fczel bir \u0131rmak ve nefis bir koy ke\u015ffetmesi ile ba\u015flar. Irma\u011fa Hudson Nehri ad\u0131 verilir ve K\u0131z\u0131lderili Manhattanik\u2019in \u201cSarho\u015f oldu\u011fumuz ada\u201d dedi\u011fi yere de Manhattan denir. Hollandal\u0131lar Amsterdam\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na New ekleyip New Amsterdam yapm\u0131\u015flar, sonra Dutch East India \u015eirketi 1621\u2019de bir anla\u015fma ile Yeni Hollanda\u2019y\u0131 i\u015fletme hakk\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irir ge\u00e7irmez de Manhattan adas\u0131n\u0131 yerlilerden tam altm\u0131\u015f guilders\u2019e sat\u0131n al\u0131verir. (Maurois, 39) B\u00f6yle ba\u015flayan talan ve s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00fczeni bug\u00fcn ABD diye bildi\u011fimiz eyaletlerin her yeri i\u00e7in ge\u00e7erlidir ve ama birka\u00e7 boncuk, battaniye, k\u00fcrk ve \u00f6\u011fretilmi\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131k ate\u015f suyu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ya da katliamlarla yerlilerin topraklar\u0131 ellerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kimi iddialara g\u00f6re 60 milyonun \u00fczerinde K\u0131z\u0131lderilinin katledildi\u011fi Amerika\u2019n\u0131n kurulu\u015f tarihinde elbette s\u00f6ylenlere, efsanelere gereksinim vard\u0131r. \u00c7ocuklu\u011fumuzda John Wayne\u2019li filmleri sevi\u015fimiz, k\u0131z\u0131lderililerin kafaderisi y\u00fczmekten zevk alan sap\u0131k canavarlar olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmedi mi bize \u00c7elik Bilek, Tommiks, Zagor, Teks vb. Barbie ve Killing dergileri ile de ba\u015fka Amerikan de\u011ferlerini daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan be\u011feni ve do\u011frular haznemize kaz\u0131y\u0131verdik fark\u0131na varmadan.
\n\u0130lk kez 1988\u2019de gitti\u011fim NY\u2019u \u00e7ok sevmeme kar\u015f\u0131n uzaktan edindi\u011fim izlenim de\u011fildi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm. Amerika sinemada, TV\u2019de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmden \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131. Bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, 1868 y\u0131l\u0131nda bitirdi\u011fi American Notes adl\u0131 an\u0131 kitab\u0131nda \u0130ngiliz yazar Charles Dickens hafif bir alay ile \u015f\u00f6yle dile getirmi\u015f:<\/p>\n

Amerika\u2019n\u0131n bu g\u00fczel metropol\u00fc kesinlikle Boston kadar temiz bir kent de\u011filse de bir\u00e7ok
\n caddeleri ayn\u0131 karakteristikleri ta\u015f\u0131yor; sadece NY\u2019un evlerinin renkleri o kadar canl\u0131 de\u011fil,
\n i\u015faret levhalar\u0131 o kadar s\u00fcsl\u00fc p\u00fcsl\u00fc de\u011fil, alt\u0131n kaplama gibi duran harflerde pek alt\u0131n yok,
\n tu\u011flalar pek o kadar k\u0131rm\u0131z\u0131 de\u011fil, …(70)<\/p>\n

Oliver Twist ve Hard Times gibi romanlar\u0131nda \u00f6zellikle end\u00fcstriyel \u00e7ocuk eme\u011finin suistimali ve i\u015f\u00e7ilerin, yoksul ve yoksunlar\u0131n sorunlar\u0131na hassasiyeti ile sevdi\u011fim Dickens NY\u2019un ara sokaklar\u0131n\u0131n pislik ve sefaletini Londra\u2019n\u0131n ara sokaklar\u0131na benzetmeden de edemiyor.<\/p>\n

\u0130bn Batuta da, \u0130stanbul \u015eehri\u2019ni, benzer bir dikkatle \u015f\u00f6yle betimliyor:<\/p>\n

\u201cBu \u015fehir b\u00fcy\u00fckl\u00fck bak\u0131m\u0131ndan son dereceyi bulur. \u0130ki par\u00e7aya ayr\u0131l\u0131r. Bu iki par\u00e7a
\n aras\u0131nda Magrib\u2019te Vadi-Sela\u2019ya benzeyen ve sular\u0131nda gel-git olay\u0131 g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fck bir
\n \u0131rmak vard\u0131r (Absumi, Abeynon, Abeyanum)…\u015eehrin duvarlar\u0131 tepeyi oldu\u011fu gibi \u00e7evirir,
\n ne denizden, ne karadan kimsenin i\u00e7eriye girmesine meydan verilmez. \u015eehrin merkezinde
\n ise on\u00fc\u00e7 kadar b\u00fcy\u00fck mahalle ile b\u00fcy\u00fck bir kilise vard\u0131r. \u015eehrin \u00f6teki par\u00e7as\u0131na gelince,
\n buras\u0131n\u0131n ad\u0131 Galata olup…bu b\u00f6lgede frenk t\u00e2ifesi yerle\u015fmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n
\n hepsi t\u00fcccar olup, Cenoval\u0131lar, Venedikliler, L\u00e2tinler ve Frans\u0131zlardan ibarettirler…
\n \u0130mparatora her y\u0131l belirli bir vergi \u00f6demeleri gerekli ise de, \u00e7o\u011fu kere ona ba\u015f kald\u0131r\u0131rlar.
\n Bunun sonunda iki taraf sava\u015fa tutu\u015fur ve aralar\u0131n\u0131 ancak Papa bulur. Hemen hemen hepsi
\n ticaretle u\u011fra\u015f\u0131rlar. Sahip olduklar\u0131 liman en i\u015flek limanlardan biri say\u0131l\u0131r…Bu k\u0131s\u0131mdaki
\n \u00e7ar\u015f\u0131lar zengin olmakla beraber tarif edilemiyecek derecede pisti. \u015eehri ufak bir dere
\n ay\u0131r\u0131rsa da buradan \u00e7irkef ve l\u00e2\u011f\u0131m sular\u0131 akar.\u201d (116-117)<\/p>\n

Gesi ba\u011flar\u0131 t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m s\u0131ralar daha yeni tutmu\u015fuz Ankara yolunu, Bor\u2019un (Ni\u011fde) tozlu ba\u011f yollar\u0131n\u0131 ve toprak daml\u0131 tek g\u00f6z evimizi geride b\u0131rak\u0131p. \u0130stanbul hi\u00e7 hesapta yoktu Ankara\u2019ya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda (1962). \u0130ki y\u0131l sonra da ilkokulu Ankara\u2019da bitirip d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fcm anamla o sadece ad\u0131n\u0131 duydu\u011fumuz masals\u0131 kent \u0130stanbul yoluna, malum Dar\u00fc\u015f\u015fafaka\u2019da okuyaca\u011f\u0131m. (Benim de s\u00f6ylenle\u015ftirdi\u011fim\/mitik \u00f6yk\u00fcm bu, anlat\u0131r da anlat\u0131r\u0131m bu kopu\u015f ve yol ya da g\u00f6\u00e7 \u00f6yk\u00fcm\u00fc, bir g\u00fcn belki de-mythify da ederim kim bilir?) Dar\u00fc\u015f\u015fafaka\u2019ya teslim olmadan \u00f6nce bize evinin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7an Necip amcam\u0131n evine gidiyoruz. Belediye otob\u00fcs\u00fcn\u00fcn arkas\u0131ndaki \u00e7ukur alanday\u0131m. Kula\u011f\u0131ma anlamad\u0131\u011f\u0131m bir dilde sohbet eden insanlar\u0131n sesi \u00e7arp\u0131yor. Ba\u015f\u0131m\u0131 kald\u0131r\u0131yorum. Onlar yabanc\u0131 de\u011filler ki mutlu mesut sohbet ediyorlar. Ben T\u00fcrk\u00fcm, \u0130stanbul\u2019da T\u00fcrkiye\u2019de; e, ben niye s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya yap\u0131\u015ft\u0131m anam\u0131n ete\u011fine peki. Yabanc\u0131y\u0131m. Ben bu kentte yabanc\u0131y\u0131m. Bu duygum, amcam tambur \u00e7al\u0131p bana \u015fark\u0131 s\u00f6yletene kadar ta\u015f\u0131namayas\u0131 bir y\u00fckt\u00fc. (Bunald\u0131\u011f\u0131m ortam, yer ya da mekanlarda i\u00e7imden bir sesin hep \u201c\u00e7abuk \u00e7\u0131k buradan\u201d deyi\u015fi belki \u0130stanbul ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnlerden kalmad\u0131r belki de). \u00c7\u00fcnk\u00fc tambur e\u015fli\u011finde \u201cBiraz k\u00fcl biraz duman, o benim i\u015fte\u201d diye \u00e7\u0131\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda balkonlara, pencerelere insanlar \u00fc\u015f\u00fc\u015ft\u00fc. Ertesi g\u00fcn kom\u015fu k\u0131z\u0131n piyanolu evinde do\u011fum g\u00fcn\u00fc partisine \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131\u015f\u0131m ile benzeri konular\u0131 gevi\u015f getirir gibi i\u015fleyen Ediz Hun ile H\u00fclya Ko\u00e7yi\u011fit\u2019li, Zeki M\u00fcren ile Belgin Doruk\u2019lu Ye\u015fil\u00e7am melodramlar\u0131n\u0131 sevi\u015fim de bu y\u00fczden.
\n Ben \u0130stanbul vir\u00fcs\u00fcn\u00fc yedi\u011fim y\u0131l daha on bir ya\u015f\u0131mdayd\u0131m. Aileden kopu\u015f ve \u0130stanbul\u2019a hem \u00f6d\u00fcm koparak, hem de nefret ederek a\u015f\u0131k oldum. Mehmet Altan\u2019\u0131n Amerikan Rapsodisi\u2019nin giri\u015finde dedi\u011fi gibi \u201cbilimin ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fim h\u0131z\u0131n\u0131 ya\u015fayan bir toplumun ser\u00fcveniyle\u201d (10) kesi\u015fmedi benim ki\u015fisel ser\u00fcvenim. Ben Amerika ile tan\u0131\u015fmadan \u00f6nce Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile b\u00fcy\u00fcd\u00fcm diyemiyorum, Dar\u00fc\u015f\u015fafaka\u2019daki o birbirinden de\u011ferli \u00f6\u011fretmenlerimin T\u00fcrk, \u0130ngiliz, \u0130rlandal\u0131, Amerikal\u0131 olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, derslerin \u00e7o\u011funda \u0130ngilizce konu\u015fulmas\u0131na kar\u015f\u0131n ben gezmeyi sevdim, ama ilk a\u015fk\u0131m \u0130stanbul\u2019dan ba\u015fkas\u0131na a\u015f\u0131k olamad\u0131m. Yat\u0131l\u0131 okulun duvarlar\u0131 i\u00e7inde kalan \u00e7ocuklu\u011fum, ilk gen\u00e7li\u011fim de bu a\u015fk ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 hep aramay\u0131, yitirilmi\u015f \u00e7ocuklu\u011fumun orada biteviye, bile bile lades aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 keyfe keder bir ya\u015fama bi\u00e7imi haline getiri\u015fimin sebebi ise, bir yan\u0131m\u0131n hep \u015fefkati buldu\u011fum bil\u00e2d-i R\u00fbm\u2019da (\u0130bn Batuta, 3) kalmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u0130stanbul\u2019un b\u00fcy\u00fcs\u00fcne ve bana sundu\u011fu d\u00fc\u015flere kendimi kapt\u0131r\u0131vermemdir.
\n Beni ge\u00e7elim \u015fimdilik, ama bu mitle\u015ftirme, yani s\u00f6ylenle\u015ftirme y\u00f6ntemi bir kentin k\u00fcltle\u015fmesi i\u00e7in birinci derecede \u00f6nemli. Bu s\u00fcrecin i\u015flerlik ve i\u015flevsellik kazanmas\u0131 i\u00e7in de \u00f6nce o kentin bireysel g\u00f6zlemlerden \u00f6nce uzaktan kumandal\u0131 imge ve simgeleriyle (\u015fark\u0131lar, t\u00fcrk\u00fcler, sinema vb. pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnleri sayesinde) ki\u015fiyi \u00f6nce cezbetmesi gerekir. B\u00f6ylelikle olu\u015fan zeminde, ki\u015fi o kentle tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra o kentin b\u00fct\u00fcn arkabah\u00e7elerini g\u00f6rse, yani her t\u00fcr \u00e7irkinli\u011fi ile tan\u0131\u015fsa bile ilk a\u015fk etkisini s\u00fcrd\u00fcrebilir.
\n Bir kent s\u00f6ylensel kimli\u011fini \u00f6nce \u00e7e\u015fitli anlat\u0131larda olu\u015fturur: \u00d6rne\u011fin, Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesi\u2019nde \u00fcnl\u00fc gezgin \u015fimdi hem H\u0131ristiyan hem de M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u00f6nemli an\u0131t kilise-cami Ayasofya\u2019ya Sultan Mehmet Han\u2019\u0131n giri\u015fini, i\u00e7erdeki rahipleri k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7iri\u015fini, her yeri kana bulay\u0131\u015f\u0131n\u0131, d\u00f6rt kanatl\u0131 oku kubbeye alametim olsun diyerek f\u0131rlat\u0131\u015f\u0131n\u0131 keyifle anlat\u0131r. (41) Daha sonra da b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bug\u00fcnk\u00fc Balat\u2019ta Puzantia Kayser taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f eski bir kilisenin efsanevi yap\u0131l\u0131\u015f sebebini anlat\u0131r:<\/p>\n

\u201cHazreti \u0130sa halifelerinden ve Hav\u00e2riler\u2019den \u015eem\u2019\u00fbn, \u0130stanbul\u2019a gelip o ferah ve g\u00fczel
\n yerde ibadetle me\u015fgul oldu. B\u00fct\u00fcn yabani hayvanlarla al\u0131\u015fkanl\u0131k peyda ederek onlara su
\n vermek i\u00e7in yeri kazd\u0131. Kazd\u0131\u011f\u0131 yerden bir hayat suyu \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00fct\u00fcn hayvanlar oradan
\n susuzluklar\u0131n\u0131 giderdiler. Sonra \u015eem\u2019un oraya bir ibadethane yapt\u0131. Zamanla Puzantin
\n K\u0131ral o p\u0131narlar \u00fczerine ad\u0131 ge\u00e7en b\u00fcy\u00fck kiliseyi yapt\u0131rd\u0131.\u201d (42)<\/p>\n

Bir ki\u015fiyi, nesneyi, mek\u00e2n\u0131 kutsile\u015ftirip ona dokunulmazl\u0131k kazand\u0131rmak i\u00e7in bunun gibi hik\u00e2yeler anlatmak, \u00f6yle bir olay olmam\u0131\u015fsa da olmu\u015f gibi anlatmak, yani uydurmak zorunludur.
\n Evliya \u00c7elebi gibi [r\u00fcyas\u0131nda] \u201cPeygamber\u2019i g\u00f6r\u00fcp \u015fefaat yerine yanl\u0131\u015fl\u0131kla seyahat dileyen gezginler, do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f, eksik ya da fazla anlat\u0131yor olsun ya da olmas\u0131nlar, k\u00fclt kentlerin efsanele\u015fmesine katk\u0131da bulunurlar. Evliya \u00c7elebi de seyahatnamesinde \u0130stanbul\u2019un imarethanelerinden, ikon binalar\u0131na, marifet sahibi \u00fcstadlar\u0131na kadar bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fini \u00f6ver. Abart\u0131l\u0131, masals\u0131 dil her zaman i\u015fe yarar, inansak da inanmasak da lambadaki cinlerin cirit att\u0131\u011f\u0131 bir \u0130stanbul\u2019dur d\u00f6rt yol a\u011fz\u0131nda k\u00fcltle\u015fen:
\n \u00c7elebi\u2019nin abart\u0131l\u0131 anlat\u0131s\u0131ndaki baz\u0131 \u201cMarifet Sahibi \u00dcstadlar\u201d \u015funlar:<\/p>\n

\u201cFenni \u00c7elebi: Mel\u2019un \u0130blis\u2019e ders verir, pireyi kafese koyar, biti arabaya ko\u015far bir
\n marifetli idi. G\u00fczel \u015fiirleri de vard\u0131r.\u201d (117) <\/p>\n

Daha sonra da Galata Kulesi\u2019nin tepesinden kendisini lodosa b\u0131rak\u0131p u\u00e7arak \u00dcsk\u00fcdar\u2019daki Do\u011fanc\u0131lar Meydan\u0131\u2019na inen Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi\u2019yi, yedi kollu fi\u015fek yap\u0131p \u00fcst\u00fcne binerek g\u00f6\u011fe y\u00fckselen ve Padi\u015fah\u2019a \u0130sa peygamberden selam getiren L\u00e2gar\u00ee Hasan \u00c7elebi\u2019yi, elleri ba\u011fl\u0131 halde me\u015fin harar i\u00e7ine konup Saray Burnu\u2019ndan denize at\u0131lan ve burnu bile kanamadan su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan \u015e\u00e2di \u00c7elebi\u2019yi, \u00fcst\u00fcne resim ve yaz\u0131lar oydu\u011fu ta\u015f\u0131 f\u0131r f\u0131r d\u00f6nd\u00fcren N\u00e2s\u0131r Hab\u00eeb-i Ma\u011frib\u00ee\u2019yi anlat\u0131r. (117-119) \u00d6zetle s\u00f6ylemek gerekirse, bir kentin k\u00fcltle\u015fmesinde efsanevi sakinleri de sorumludur, onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da \u015fartt\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6ylesi ki\u015filerin \u00f6yk\u00fclerini yeniden canland\u0131ran Sunay Ak\u0131n ve Akg\u00fcn Akova gibi sanat\u00e7\u0131 ya da ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da bu belle\u011fi ayakta tutmak ve d\u00fcnyan\u0131n bu k\u00fclt kent etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktad\u0131rlar. Ancak b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015fmalar sayesinde kentin ikonlar\u0131 arketipik (ilk\u00f6rneksel) kal\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131 sayesinde kutsal ve korunmas\u0131 gereken oda (temenos) anlamlar\u0131n\u0131 giyinirler ve bu anlamlar, \u00f6zellikle de kentin \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fu ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131larak kentin bir d\u00fcnya kenti olma \u00f6zelli\u011fi korunur belleklerde. Bu ba\u011flamda da, New York ile \u0130stanbul biriciktirler. Bug\u00fcn de bu k\u00fclt kentlerin b\u00fcy\u00fcl\u00fc mek\u00e2nlar olu\u015fu bu arketipik ikonlar\u0131n, o kentin kendinli\u011finin kan\u0131t\u0131, g\u00f6stergesi olan bu imge ve simgelerin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. (\u00d6zal zaman\u0131nda Ankara\u2019n\u0131n \u00fcnl\u00fc ta\u015f\u0131ndan ustalar\u0131n elleriyle \u015fekillendirdi\u011fi ta\u015flar\u0131n kald\u0131r\u0131mlardan ve DTCF benzeri eski binalar\u0131n bah\u00e7elerinden s\u00f6k\u00fclmesi, Ankara\u2019n\u0131n ta\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 ontolojik gururunu yok etmi\u015ftir. \u015eimdi fabrikalarda yap\u0131lan betton vb. kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ve ya\u011fmurlarda eriyip \u00e7evre kirlenmesine sebep olan ta\u015f\u0131ms\u0131larla kapl\u0131d\u0131r Ankara. \u0130hmal edilmi\u015f bir iki ara sokakta eski Ankara ta\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce eski bir dostu, kimli\u011fimin unuttu\u011fum sevilesi bir yan\u0131n\u0131 bulmu\u015f gibi seviniyorum.)
\n K\u00fclt kent, Raymond Williams\u2019\u0131n (1975) da belirtti\u011fi gibi k\u0131rsal y\u00f6relerin do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131n tersine \u201celde edilmi\u015f, insan\u0131n kendisinin yapt\u0131\u011f\u0131, in\u015fa etti\u011fi yapay merkezlerdir\u201d (achieved center). Ba\u015fkent ya da k\u00fclt kent, kent sakinlerinin in\u015fa etti\u011fi y\u00f6netim merkezleridirler, dini merkezdirler, pazar yerleridirler, yani ticaret merkezleri ya da limanlar\u0131d\u0131rlar ki end\u00fcstriyel yo\u011funlu\u011fun oralarda ya\u015fan\u0131yor olmas\u0131 da ay\u0131r\u0131c\u0131 bir uygarl\u0131k bi\u00e7imi olarak bu kentlerin ontolojik de\u011ferlerine de\u011fer katar. G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ve\/ya da \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 ya\u015fam bi\u00e7emiyle de k\u0131rsal y\u00f6re sakinlerini cezbeder dururlar. Amerikan do\u011falc\u0131l\u0131k ak\u0131m\u0131n\u0131n ustalar\u0131ndan Theodore Dreiser\u2019\u0131n Sister Carrie adl\u0131 roman\u0131 da k\u0131rsal y\u00f6renin cahil ve donan\u0131ms\u0131z gen\u00e7 kad\u0131n\u0131 Caroline Meeber\u2019\u0131n kentlerin bu cazibesine kendini kapt\u0131r\u0131p trene atlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlatarak ba\u015flar. Bizde de \u201cg\u00f6t\u00fcrmeyin beni kente, k\u00f6y\u00fcmden raz\u0131y\u0131m ben\u201d benzeri s\u00f6zlerle donat\u0131lm\u0131\u015f \u015fark\u0131lar da, \u201cEmmo\u011flu\u201d gibi t\u00fcrk\u00fcler de bu ger\u00e7e\u011fe, yani kentin k\u0131rsal y\u00f6re insan\u0131n\u0131 yutma, so\u011furma \u00f6zelli\u011fine, bir ba\u015fka deyi\u015fle, bir kez k\u00fclt kentin b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kendini kapt\u0131ranlar\u0131n Fadime\u2019nin d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcnde halay \u00e7ekmek i\u00e7in k\u00f6ylerine d\u00f6nmeyecekleri ger\u00e7e\u011fine g\u00f6ndermedir. K\u00fclt kentin yeni kitleleri kendilerini bu \u015fark\u0131lar ve t\u00fcrk\u00fclerde bulurlar ve yaln\u0131z olmad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler cennet gibi g\u00f6r\u00fcnen cehennemde so\u011furulurken.
\n Jean Baudrillard, Amerika adl\u0131 kitab\u0131nda k\u00fclt kentin bu \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ontolojik karakteristiklerini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n

\u201cGece g\u00fcnd\u00fcz daha \u00e7ok canavar d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc sesi duyuluyor burada. Arabalar daha h\u0131zl\u0131
\n gidiyorlar, reklamlar daha sald\u0131rgan. Fuhu\u015f adamak\u0131ll\u0131 yayg\u0131n. Elektrik \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da \u00f6yle.
\n Oyuna gelince, her \u00e7e\u015fit oyun yo\u011funla\u015f\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n merkezine yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu hep
\n b\u00f6yledir. Ama insanlar g\u00fcl\u00fcms\u00fcyorlar, hatta gitgide daha \u00e7ok g\u00fcl\u00fcms\u00fcyorlar; ama hi\u00e7bir
\n zaman birbirlerine de\u011fil, her zaman yaln\u0131z kendileri i\u00e7in g\u00fcl\u00fcms\u00fcyorlar.\u201d (24)<\/p>\n

M\u00fcthi\u015f bir yaln\u0131zl\u0131k ve yabanc\u0131la\u015fma saptamas\u0131 bu. Gel gelelim, bu kente \u00f6zg\u00fc sesler, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, u\u011fultu ve kalabal\u0131k, pislik, pahal\u0131l\u0131k vb. yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015fey de kenti kent yapar. Kentin ruhumuzu bunaltan bu \u00f6zelliklerinden de ka\u00e7ar\u0131z yaz gelince, yine ona d\u00f6nmek \u00fczere. Baudrillard, daha sonra bu kentin insanlar\u0131n\u0131n y\u00fczlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011finin deh\u015fetini ya\u015f\u0131yor ve bize de yans\u0131t\u0131yor. Tek ba\u015f\u0131na ya\u015fay\u0131p, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen telef olmu\u015f ve birbirlerinden ka\u00e7an insanlara ve kente egemen yaln\u0131zl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dikkat \u00e7ekiyor (25). Bunu da \u201cR\u00f6nesans kentlerinin b\u00fcy\u00fcklenmesi[ne], kurumu[na]\u201d ba\u011fl\u0131yor. (27)
\n \u201cBurada bulunman\u0131n hi\u00e7bir insani nedeni yok; i\u00e7 i\u00e7e, birbirine yak\u0131n ya\u015faman\u0131n verdi\u011fi esrime d\u0131\u015f\u0131nda.\u201d (26).
\n Bu i\u00e7 i\u00e7eli\u011fe, hi\u00e7bir hayr\u0131n\u0131 g\u00f6rmeseniz de iki ad\u0131m \u00f6tenizdeki dairede ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek yine kentin \u00f6\u011fretti\u011fi yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da \u00e7aresidir. Bu anlamda kent hem belay\u0131, alemde yapayaln\u0131z kalabilirim korkusunu \u00f6\u011fretir (Vanilla Sky filminde bombo\u015f Times Meydan\u0131\u2019nda ko\u015fu\u015fturan Tom Cruise\u2019u an\u0131msay\u0131n), sonra da kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n yine yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tuvalet g\u00fcr\u00fclt\u00fclerini bile \u00f6zletir bize.
\n Baudrillard, New York benzeri k\u00fclt kentlerin i\u00e7kin bir \u00f6zelli\u011fi olan \u015fiddete de dikkatimizi \u00e7ekiyor, \u00f6zellikle ikonla\u015fm\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131n insan \u00fczerinde olu\u015fturdu\u011fu \u015fiddete (26). Bu ba\u011flamda da Kanada kentleri ile bir k\u0131yaslama yap\u0131yor ve Montreal\u2019deki binalar\u0131n ya da etnik gruplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bireyi ezmedi\u011fini s\u00f6yleyerek k\u00fclt kent New York\u2019un bir mek\u00e2n olarak d\u00fc\u015f\u00fcncenin ta kendisi oldu\u011funa dikkatimizi \u00e7ekiyor (27). Eh, ne de olsa Kanada\u2019n\u0131n olu\u015fumunda Frans\u0131z emperyal d\u00fc\u015f\u00fcncesi de hakimdir, Andr\u00e9 Maurois\u2019n\u0131n da dikkatlerimizi \u00e7ekti\u011fi gibi. (43-49)<\/p>\n

Baudrillard, k\u00fclt kentin ya\u015fam tarz\u0131ndaki \u015fiddeti \u015f\u00f6yle ifade ediyor:<\/p>\n

\u201cBuralarda tam olarak tarihsel ve siyasal sahne pek az \u00f6nem ta\u015f\u0131r, ama de\u011fi\u015fikli\u011fin g\u00fcc\u00fc
\n teknoloji, \u0131rklar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, medya ile beslenmi\u015f olsa da b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu, ya\u015fam bi\u00e7imindeki
\n \u015fiddetin ta kendisidir.\u201d (29)<\/p>\n

Bu farkl\u0131l\u0131k, bu \u00e7e\u015fitlilik, medyan\u0131n b\u00fcy\u00fcterek ve yine \u00e7e\u015fitli korku ve umutlar\u0131m\u0131z ile ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kurmam\u0131z\u0131 sa\u011flayarak i\u015fledi\u011fi ve de hatta yan\u0131ba\u015f\u0131m\u0131zda olmas\u0131n\u0131 hem \u00e7ok istedi\u011fimiz, hem de h\u0131rs\u0131z ya da katil olabilece\u011fi \u00f6\u011fretilen \u00f6tekilerle bir arada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n ta kendisidir \u015fiddet, bu dilin ve bu dille, g\u00f6stergelerle olu\u015fan total etkidir insan\u0131 yutan, so\u011furan.<\/p>\n

\u201cNew York\u2019ta kentin topa\u00e7 gibi f\u0131r\u0131l f\u0131r\u0131l d\u00f6nmesi \u00f6ylesine \u015fiddetli, merkezka\u00e7 g\u00fcc\u00fc de
\n \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck ki iki ki\u015fi olarak birlikte ya\u015famay\u0131, bir ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 payla\u015fmay\u0131
\n d\u00fc\u015f\u00fcnmek insan\u00fcst\u00fc bir \u015fey. Yaln\u0131zca kabileler, sokak \u00e7eteleri, mafya, gizli dernekler ya
\n da sapk\u0131n topluluklar\u0131n \u00fcyeleri birlikte ya\u015famay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilirler, \u00e7iftler de\u011fil. Buras\u0131, i\u00e7ine
\n hayvanlar\u0131n cinslerini tufandan kurtarmak i\u00e7in iki\u015fer iki\u015fer bindikleri Nuh\u2019un gemisi
\n kar\u015f\u0131t\u0131 bir gemi. Burada \u015fa\u015f\u0131las\u0131 ikinci Nuh\u2019un gemisine herkes, erkek ya da kad\u0131n, tek
\n ba\u015f\u0131na binmi\u015f; her ak\u015fam son \u2018parti\u2019 i\u00e7in hayatta kalanlar\u0131 bulmak o erkek ya da kad\u0131na
\n d\u00fc\u015f\u00fcyor.\u201d (29)<\/p>\n

\u00c7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n mek\u00e2n\u0131nda kocaman bir yaln\u0131zl\u0131klar k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr k\u00fclt kent. New York da \u00f6yle, \u0130stanbul da. Hayran olunas\u0131, ama ayn\u0131 zamanda da deh\u015fet verici bir \u015fekilde g\u00f6ze al\u0131nas\u0131d\u0131r; g\u00fczel ve g\u00fczel oldu\u011funun fark\u0131nda olan bir kad\u0131n gibidir k\u00fclt kent. Bu y\u00fczden tahrik edicidir k\u00fclt kentin varl\u0131\u011f\u0131. Erkeksen gel de kat\u0131l bana, kat\u0131l bu \u201ck\u0131yamet maratonuna\u201d (30) der uzaktan uzaktan.<\/p>\n

\u0130konlar:
\nSadece \u0130stanbul\u2019a \u00f6zg\u00fc ne var deyince, herkes ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yleyecektir. Liste, ki\u015fiden ki\u015fiye uzay\u0131p gidecektir.
\n \u0130kon binalar zaman i\u00e7inde o kenti k\u00fclt yapan mihenk ta\u015flar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Giderseniz g\u00f6rmeden d\u00f6nmeyin denen, yoksa oradayd\u0131m diyemeyece\u011finiz \u0130stanbul yap\u0131lar\u0131ndan ve benim i\u00e7in \u0130stanbul\u2019u, ya da Dersaadet\u2019i k\u00fclt yapan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden akl\u0131ma gelenler ve foto\u011frafla da belgelemeyi ihmal etmedi\u011fim imge ya da simgeler \u015funlar:
\n Ayasofya ba\u015fta olmak \u00fczere Sultanahmet ve \u00e7evresinde bulunan t\u00fcm yap\u0131 ve dikilita\u015flar k\u00fclliyat\u0131; kuleler (K\u0131z Kulesi, Galata Kulesi ve Sabanc\u0131 Center gibi yeni kuleler), Hisarlar (Anadolu ve Rumeli Hisar\u2019lar\u0131), Surlar, \u00c7e\u015fmeler, Pera Palas, su yollar\u0131, cami, kilise, sinagog gibi tap\u0131nma yerleri ve g\u00fcvercinleri, saraylar (Topkap\u0131 Saray\u0131 ve \u00e7evresi; Dolmabah\u00e7e, Beylerbeyi, Y\u0131ld\u0131z, \u00c7\u0131ra\u011fan vb.); Hali\u00e7, Galata k\u00f6pr\u00fcs\u00fc, yaz k\u00f6\u015fkleri, kasrlar; Kariye M\u00fczesi; \u0130stiklal Caddesi, Taksim Meydan\u0131, Ortak\u00f6y, Laila, Reyna gibi gece mabetler, The Marmara, Sheraton gibi dev oteller, yal\u0131lar, h\u00e2l\u00e2 direnen bir zahireci ya da s\u00fcnnet\u00e7i, bina y\u00fczeylerini kaplayan dev reklam panolar, dantelli el i\u015fi perdeler, parklarda bavulunu bacaklar\u0131 aras\u0131na alm\u0131\u015f uyuyan gurbet\u00e7iler, \u00e7i\u00e7ek\u00e7iler, \u015fehir vapurlar\u0131, burger merkezlerinin arkas\u0131nda kaybolmu\u015f katedraller, bal\u0131k tutan tesett\u00fcrl\u00fc tesett\u00fcrs\u00fcz kad\u0131nlar, mahallenin simgesi olmu\u015f bakkal ya da bal\u0131k\u00e7\u0131, teknelerde ekmek aras\u0131 bal\u0131k satanlar, Nisan ve Haziran aylar\u0131nda kurulan dalyanlar, o dalyanlar\u0131n c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fc, meydanlarda konser veren engelliler, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri \u00f6n\u00fcnde telef olan sokak insanlar\u0131, kediler, tarihi kap\u0131lar, iskeleler, ille de Bo\u011faz, Bo\u011faz k\u00f6pr\u00fcleri ve f\u0131st\u0131kl\u0131 \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u00fcst\u00fcnden do\u011fan ay ve \u015fark\u0131lardan eksilmeyen mehtap, \u00e7\u0131naralt\u0131 \u00e7ay bah\u00e7eleri, s\u0131cakta bunal\u0131nca tezg\u00e2h\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne \u201c\u00c7e\u015fmenin g\u00f6lgesindeyim,\u201d diye duyurular asabilen seyyar sat\u0131c\u0131lar, simit\u00e7iler, d\u00f6nerciler, kestane kebap\u00e7\u0131lar, kokore\u00e7\u00e7iler, cami avlusunu s\u00fcp\u00fcren sonradan m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f Afrikal\u0131, pos b\u0131y\u0131kl\u0131 erkekler, naylon torbal\u0131, kara \u00e7ar\u015fafl\u0131 ya da balkonunda nak\u0131\u015f i\u015fleyen kad\u0131nlar, aile b\u00fct\u00e7esine katk\u0131 i\u00e7in ka\u011f\u0131t mendil, ayakkab\u0131 boyayan ya da \u00e7\u00f6p kar\u0131\u015ft\u0131ran ya da bah\u00e7ede evcilik oynayan \u00e7ocuklar, \u015fiddete de ba\u015fvurabilen tinerciler, ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6zel yanlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015fa vurmayan l\u00fcks villa ya da yal\u0131lar\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131nda \u00e7ama\u015f\u0131r as\u0131l\u0131 balkonlar, T\u00fcnel giri\u015finde tramvay beklerken m\u0131s\u0131r yiyen tak\u0131m elbiseli ya\u015fl\u0131, \u00e7akma\u011f\u0131ma gaz doldurdu\u011fu g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u00fcst\u00fc belediyecilerin \u201cKul\u00fcbeni buradan kald\u0131r\u0131yoruz, \u00e7evre d\u00fczenlemesi yapaca\u011f\u0131z,\u201d demesi \u00fczerine kalp krizinden \u00f6len Hasan, ta\u015f f\u0131r\u0131nlar\u0131n vitrinindeki ekmekler, \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 Amerikan barlar\u0131, parklarda sevi\u015fen sevgililer, serinlemek i\u00e7in suya atlayan gen\u00e7ler, \u00c7engelk\u00f6y h\u0131yar\u0131, mart\u0131lar, tela\u015f i\u00e7inde gelip gidenlerin ge\u00e7ici duraklar\u0131 otob\u00fcs terminalleri, garlar ya da hava alanlar\u0131, yorgun i\u015f\u00e7iler, pencerelerdeki saks\u0131lar, saks\u0131lardaki \u00e7i\u00e7eklere h\u00e2l\u00e2 tak\u0131lan yumurta kabuklar\u0131, Singer diki\u015f makinesi kullanan kundura tamircileri, ya\u015fl\u0131lar\u0131n vakit \u00f6ld\u00fcrd\u00fckleri kahvehaneler, nargileciler, su kaya\u011f\u0131 yapan kentsoylular, Yahya Kemal Beyatl\u0131, M\u00fcnir Nurettin Sel\u00e7uk, Sezen Aksu… Az kals\u0131n unutuyordum, Ankara\u2019da \u00e7ok \u00f6zledi\u011fim ve ayar\u0131n\u0131 tutturabildi\u011fim zaman dinlemekten keyif duydu\u011fum bir de radyosu var bu k\u00fclt kentin: A\u00e7\u0131k Radyo.<\/p>\n

New York\u2019un akl\u0131ma bir \u00e7\u0131rp\u0131da gelen ikon imge ve simgeleri de \u015funlar:
\nEmperyal duru\u015funu simgeleyen Empire State binas\u0131 \u015fimdilerde ba\u015f\u0131 \u00e7ekerken, zerafeti ile Chrysler binas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Amerikan h\u00fclyas\u0131n\u0131n herkese sundu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131 simgelemesiyle \u00d6zg\u00fcrl\u00fck heykeli (H\u00fcrriyet \u0130lahesi!) ve bu h\u00fclyaya a\u00e7\u0131lan kap\u0131 Ellis Adas\u0131, kentin ci\u011feri olmas\u0131 ile Central Park, Washington Square Park, borsan\u0131n kalbi Wall Street, yap\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki efsanelerle Brooklyn K\u00f6pr\u00fcs\u00fc, Metropolitan M\u00fczesi ve konser salonu ya da American Museum of Natural History, Guggenheim M\u00fczesi, Halk K\u00fct\u00fcphanesi, Broadway gibi e\u011flence ve k\u00fclt\u00fcr merkezleri, Coney Adas\u0131, Bronx Hayvanat Bah\u00e7esi, Grand Central gar\u0131, Times Meydan\u0131, Pier 17, East Village, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n mek\u00e2n\u0131 Greenwich Village, China Town, Small Italy gibi mahalleler, hemen her k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131ndaki sosisli sand\u00f6vi\u00e7 sat\u0131c\u0131lar\u0131, sar\u0131 taksileri, James Dean, Marlyn Monroe, Elvis Presley gibi pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr \u015fahsiyetleri, kovalamaca sahnelerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 geni\u015f caddeleri ve binalar\u0131n cephelerinde bile bulunan yang\u0131n merdivenleri gibi tipik mimari \u00f6zellikleri ve turist tuza\u011f\u0131 d\u00fckk\u00e2nlar\u0131, seyyar sat\u0131c\u0131lar\u0131, spor ayakkab\u0131lar\u0131yla ve kulaklar\u0131ndaki walkman\u2019leriyle oradan oraya ko\u015fturan sakinleri ve tabii ki metrosu…<\/p>\n

K\u00fclt kentleri akl\u0131m\u0131zda tutmaya yarayan bu kadar \u00e7ok imge, simge, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda New York\u2019un bodyguard\u2019\u0131 Washington\u2019\u0131n Beyaz Saray\u2019\u0131, \u00fcnl\u00fc k\u00fct\u00fcphanesi, Senato binas\u0131, Forrest Gump filminde sevgililerin kavu\u015ftu\u011fu dikilita\u015fl\u0131 meydan, Giacometti\u2019nin kocaman bir oturan fallus heykelini bile sergileyebilen sanat m\u00fczeleri, g\u00fcnlerce gezmekle bitmeyecek Smithsonian m\u00fczeler alan\u0131, Nisan ay\u0131nda her yeri \u015fenlendiren kiraz a\u011fa\u00e7lar\u0131 …, \u0130stanbul\u2019un bodyguard\u2019\u0131 Ankara\u2019n\u0131n ise kalesi, Meclis binas\u0131, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6\u015fk\u00fc, Atakulesi, Kocatepe Camii, An\u0131t Kabir, Gen\u00e7lik Park\u0131, Anadolu Medeniyetler M\u00fczesi, Elmada\u011f, Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi, Hilton, Sheraton, Karum al\u0131\u015fveri\u015f merkezi, Tunal\u0131 Hilmi Caddesi, ke\u00e7isi, armudu, TRT\u2019si, Ankaral\u0131 Turgut, \u201cmektebin bacalar\u0131\u201d t\u00fcrk\u00fcs\u00fc kula\u011f\u0131mdan gitmeyen Muazzez T\u00fcring… biraz c\u0131l\u0131z kalmaktad\u0131r. \u00d6yle de olmas\u0131 gerekir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kentler k\u00fclt de\u011fildir, en az\u0131ndan hen\u00fcz de\u011fil, ya da sadece kendi kozalar\u0131 i\u00e7inde, yani kentin kendi yerel ya da ulusal anlam ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile ikonla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r bu imge ve simgeler ve hen\u00fcz evrenselle\u015fememi\u015flerdir.<\/p>\n

G\u00fc\u00e7, \u0130ktidar Yolunda K\u00fclt Kentler:
\n Huntington da bu konuya bir b\u00f6l\u00fcm ay\u0131rm\u0131\u015f (Bkz. 4. B\u00f6l\u00fcm) ve Jeffrey R. Barnett\u2019in \u201cUlusal G\u00fcvenlik Politikas\u0131 Olarak D\u0131\u015flama\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesine dayanarak (Huntington, 109-110) d\u00fcnya iktidar\u0131 yolunda sermaye piyasalar\u0131na egemenlik, borsa ve d\u00f6viz gibi, deniz yollar\u0131n\u0131 denetleyip kontrol alt\u0131nda bulundurma, askeri m\u00fcdahalede bulunabilme konusunda yerleri dar ise bunu geni\u015fletme e\u011filimleri, bunun i\u00e7in de y\u00fcksek teknolojide silah, uzay, ileti\u015fim, biri\u015fim teknolojisine sahip olmalar\u0131na dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Bu g\u00fcc\u00fcn beyinleri bodyguard diye niteledi\u011fim Washington ve Ankara gibi ba\u015fkentlerde ikamet ediyor olabilir, ama o g\u00fcce co\u011frafi ya da demografik olarak sahip olan ve bu g\u00fcc\u00fc daim k\u0131lacak kad\u0131n gibi do\u011furgan New York ya da \u0130stanbul gibi k\u00fclt kentlerdir. Bu k\u00fclt kentlerin, antik d\u00f6nemlerde de \u015fimdi de ula\u015f\u0131m yollar\u0131 \u00fczerinde, ya da nehir ve deniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda olu\u015fu bu y\u00fczdendir. (Efes gibi). Bu y\u00fczden de Bo\u011fazlar \u00e7ok \u00f6nemlidir T\u00fcrkiye i\u00e7in. Fetih ideas\u0131n\u0131 ve buna ilaveten de yol ve ufuk paradigmalar\u0131n\u0131 tarihinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn belkemi\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r Anglo-Sakson Amerika, ve \u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 kapitalist-emperyalist \u00fclkeler yine bu y\u00fczden o bo\u011fazlar\u0131 ele ge\u00e7irmek ya da denetleme mekanizmalar\u0131na sahip olabilmek i\u00e7in T\u00fcrkiye ile iyi ge\u00e7inmek zorundad\u0131rlar.
\n \u0130ktidar ile k\u00fclt kentlerin ikonlar\u0131n\u0131 bir ba\u015fka kapitalist-emperyalist oyunla da ba\u011flamak isterim. Kenti o kent yapan b\u00fct\u00fcn ikonlar ve kentin Baudrillard\u2019\u0131n yukarda dedi\u011fi \u00fcrk\u00fcten ama ayn\u0131 derecede de \u00e7ekici \u015fiddeti bir bak\u0131ma pe\u00e7e vazifesi de g\u00f6rmektedir. Yine Baudrillard\u2019\u0131n dikkatimizi \u00e7ekti\u011fi yap\u0131sal de\u011fer yasalar\u0131na g\u00f6re belirlenen sim\u00fclakrlar d\u00fczeni (Simgesel De\u011fi\u015f Toku\u015f ve \u00d6l\u00fcm, 78-135). Kopyalama d\u00fczeni neredeyse \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck ile e\u015f anlaml\u0131 hale gelmi\u015ftir (Halka adl\u0131 Amerikan filminin finalinde de \u00f6l\u00fcmden b\u00f6ylelikle kurtulunur). Yalanc\u0131 mermerden heykeller, \u00fcst\u00fcnde su damlac\u0131klar\u0131 bile haz\u0131r bulunan kuma\u015f ya da plastik \u00e7i\u00e7ekler, ah\u015fap gibi g\u00f6r\u00fcnen ama daha dayan\u0131kl\u0131 d\u0131\u015f kaplamalar vb. eski g\u00f6stergeleri nostalji ile birlikte \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bu g\u00f6stergeler \u201cgerekli\u201d ya da \u201czorunlu\u201d olduklar\u0131n\u0131 sim\u00fcle etmeyi s\u00fcrd\u00fcrmektedirler (79). Ben burada Baudrillard\u2019dan da destek alarak, kapitalizmin \u201csahipsiz servet\u201d var inanc\u0131n\u0131 da sim\u00fcle etti\u011fini, ya da yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek istiyorum. Ama \u00f6ncelikle Baudrillard bu dolduru\u015fun beslenme kayna\u011f\u0131n\u0131 biraz kurcalayal\u0131m. Baudrillard \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

Bu sonsuz yeniden \u00fcretilme s\u00fcreci i\u00e7inde sistem kendi k\u00f6kenleriyle ilgili efsaneyle birlikte,
\n bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f ve kendisi taraf\u0131ndan salg\u0131lanm\u0131\u015f t\u00fcm g\u00f6nderge niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan
\n de\u011ferlerine de bir son vermektedir. K\u00f6ken efsanesine bir son vererek kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerine
\n de (art\u0131k ne ger\u00e7ek vard\u0131r ne de bu ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilecek g\u00f6nderen sistemleri) bir
\n son vermektedir. B\u00f6ylelikle kendi sonu olarak nitelendirilebilecek efsaneye (kapitalizmin
\n yok olmas\u0131) yani bizzat devrime de bir son vermektedir. (94)<\/p>\n

Baudrillard, D\u00fcnya Ticaret Merkezi\u2019nin \u201cdikeyleme m\u00fccadeleye dayal\u0131 bir rekabet \u00fcr\u00fcn\u00fc\u201d (110) diye niteledi\u011fi g\u00f6kdelenlerin (erektil fonksiyon halindeki eril ya da fallik rekabet de derdim ben buna) i\u00e7inde ikiz binalar\u0131n ya da kulelerin anlam\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. Bir dikeyleme m\u00fccadelenin kar\u015f\u0131s\u0131nda durabilecek \u00f6teki, yani rakip de kendisidir ve bu kulenin rakibi de kendisinin t\u0131pat\u0131p ayn\u0131s\u0131d\u0131r (alter-ego\u2019su da diyebiliriz bence). <\/p>\n

\u201cBirbirinin ayn\u0131 iki tane g\u00f6kdelen olmas\u0131 her t\u00fcr rekabetin, her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zg\u00fcn g\u00f6nderenin
\n sona ermi\u015f oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir…G\u00f6sterge kendi ikizi taraf\u0131ndan yinelendi\u011finde
\n anlaml\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fey anlam\u0131n\u0131 yitirmektedir.\u201d (111)<\/p>\n

Oysa Anglo-Sakson emperyalist-kapitalizmin yapmak istedi\u011fi bu de\u011fildir. Bir yandan kapitalizmin yok olmas\u0131 efsanesine ve devrim olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na son vermektedir diye kabul edelim ve Baudrillard\u2019a kat\u0131lal\u0131m, ama gerek Amerika\u2019n\u0131n, gerek Kanada\u2019n\u0131n kurulu\u015flar\u0131nda inan\u00e7 odakl\u0131 \u00e7eki\u015fmeler, kavgalar ve sava\u015flar bulundu\u011funu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, kapitalizmi eskiden oldu\u011fu gibi Ha\u00e7l\u0131 Seferleri ile ba\u011fda\u015ft\u0131rmak yeniden gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc New York gibi k\u00fclt kentlere gelen herkesin gereksinimi olan bir sim\u00fclakr vard\u0131r, o da servetin iktidars\u0131z oldu\u011fu zann\u0131, ta\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 alt\u0131n bu kentin t\u00fcm alt\u0131nlar\u0131na sahip olabilirim \u00f6\u011fretilmi\u015f h\u0131rs\u0131. \u0130\u015fte bu sim\u00fclakr\u2019d\u0131r insanlar\u0131n tarlalar\u0131n\u0131 ba\u011flar\u0131n\u0131 sat\u0131p \u0130stanbul ya da New York yollar\u0131nda h\u00fclyalara dalmalar\u0131. (Bence salt bu y\u00fczden de\u011filse de Sean Penn\u2019in arabas\u0131yla \u00e7\u00f6lde giderken girdi\u011fi bir kasabadan \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131kamay\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlatan film U-Turn (U-D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc) yeterince iyi de\u011ferlendirilememi\u015ftir. U-D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc\u2019nde Sean Penn, kasaban\u0131n dilberi Jennifer Lopez\u2019i de al\u0131p ka\u00e7amaz d\u0131\u015far\u0131, d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 kasabada mutlu bir yeni ya\u015fam da kuramaz. H\u00fccre, kapand\u0131r yeni ya\u015fam ve h\u00fclyas\u0131 olan bireye yok olmak d\u00fc\u015fer. Gel gelelim, sistem i\u00e7indeyken k\u00fclt kentlerin ikonlar\u0131n\u0131n da destekledi\u011fi bir yan\u0131lg\u0131 hep s\u00fcrer: \u201cBenim i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 bir \u015fans var. Ben de ba\u015farabilirim.\u201d Dikey kulelerin olu\u015fturdu\u011fu ve hep g\u00f6z\u00fcm\u00fcze soktu\u011fu bu beton ve \u00e7elik rekabet ve serveti ele ge\u00e7irebilirsin h\u00fclyas\u0131n\u0131n manzaras\u0131 insanlar\u0131n bir yandan t\u00fcm de\u011ferlerini yitirmelerine yol a\u00e7makta, bir yandan da dogmalara, k\u00f6ktendinci y\u00f6netimlere oy atmakla \u00f6rne\u011fin sa\u011flanabilecek bir kar\u015f\u0131-duru\u015f gereksinimine y\u00f6nlendirmektedir. Amerika\u2019n\u0131n da d\u00fcnya iktidar\u0131 yolunda bu gereksinmeden yararlanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. D\u00fcnya Ticaret Merkezi devrildikten sonra y\u00fckselen militarist, \u015f\u00f6venist, milliyet\u00e7i e\u011filimler b\u00f6ylece anlam kazanabilir. \u00d6teki hep olmal\u0131d\u0131r. \u0130slamiyetin, islami k\u00f6ktendinci y\u00f6netimler Amerika\u2019n\u0131n ya da bat\u0131l\u0131 emperyalist ahbap \u00e7avu\u015flar\u0131n d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fta su ve petrol olmak \u00fczere temel i\u00e7g\u00fcd\u00fcm\u00fcz olan hayatta kalmay\u0131 sa\u011flayan kaynaklar\u0131na egemen olmas\u0131n\u0131, kontrol alt\u0131nda bulundurmas\u0131n\u0131 engellemedi\u011fi s\u00fcrece \u00f6teki olarak var olabilir.
\n Derin devlet ya da de\u011fil, sistemi ayakta tutmak i\u00e7in \u00f6tekini hem saf d\u0131\u015f\u0131 etmek, hem de onu hep g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekebilir. Caniler, gizli servis elemanlar\u0131, kendi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ideolojilerine ters d\u00fc\u015fen ve bu do\u011frultuda d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcreten ya da etkinliklerde insanlar\u0131 ayd\u0131nlatmay\u0131 g\u00f6rev bilen ve salt bu y\u00fczden i\u015fte katl-i vacip ilan ettikleri ayd\u0131nlar\u0131 ya da sanat\u00e7\u0131lar\u0131 k\u00fclt kentlerde nedense hep faili me\u00e7hul bir \u015fekilde \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Sonra onlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc noktalar mabetle\u015fir, sokaklara onlar\u0131n adlar\u0131 verilir. D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcreten ve milyonlar\u0131 ayd\u0131nl\u0131klara ta\u015f\u0131yacak beyin ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, k\u00fclt kentin s\u0131radan bir soka\u011f\u0131n\u0131n s\u0131radan bir duvar\u0131 yat\u0131r ya da mabet ya da a\u011flama duvar\u0131 haline gelmi\u015ftir (U\u011fur Mumcu \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi. Ankara\u2019n\u0131n bu soka\u011f\u0131 yaral\u0131d\u0131r. \u0130stanbul\u2019un Taksim\u2019i yaral\u0131d\u0131r. New York City\u2019nin Ground Zero\u2019su (ikiz kulelerin \u015fimdiki ve \u015fimdilik bo\u015f yeri), Washington\u2019un Pentagon\u2019u yaral\u0131d\u0131r vb.)
\n \u0130kiz kuleler \u00f6rne\u011finde de durum b\u00f6yledir; \u00f6tekinin varl\u0131\u011f\u0131 Baudrillard\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi birini anlams\u0131zla\u015ft\u0131rmakta olabilir, belki de salt bu y\u00fczden Ground Zero\u2019dur \u015fimdiki bo\u015f alan, yani s\u0131f\u0131r gibi, hem var hem yok ve bu y\u00fczden Ground Zero yerine yap\u0131lacak an\u0131tsal yap\u0131da tek bir b\u00fcy\u00fck kule olacak ve onu \u00e7emberle sarm\u0131\u015f daha k\u0131sa di\u011fer kuleler. B\u00f6ylece, ikiz kulelerin, Baudrillard\u2019\u0131n iddias\u0131n\u0131n tersine, ben bu kuleye bak\u0131nca, onun \u00fcst\u00fcndeyken ayaklar\u0131m sa\u011flam zemine bas\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc ikizim tam kar\u015f\u0131mda duruyor i\u015fte inanc\u0131 sars\u0131lm\u0131\u015f olabilir, ama anlams\u0131zla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc h\u00fclya capcanl\u0131 oradad\u0131r. New York ya da insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu hayat kavgas\u0131 i\u00e7inde ko\u015fu\u015ftururken ve ekmeklerini ta\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131rken, giderek ta\u015fla\u015fan k\u00fclt kentlerde h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, hayalete d\u00f6n\u00fc\u015fmedikleri hissinin de sim\u00fclasyonunu da talep ederler. D\u00fc\u015f i\u00e7inde ger\u00e7ek, ger\u00e7ek i\u00e7inde d\u00fc\u015f silsilesi halindeki olay dizisi i\u00e7inde Vanilla Sky filminden bu y\u00fczden g\u00f6zlerini a\u00e7 komutu ile \u00e7\u0131kar\u0131z. Filmi izlerken de g\u00f6zlerimiz a\u00e7\u0131kt\u0131r oysa. <\/p>\n

K\u00fclt Kentler ve (Amerikan) Ba\u015far\u0131 H\u00fclyas\u0131:
\n \u201cMuvaffak olan hakl\u0131d\u0131r.\u201d (Rosen, 13)
\n S\u00f6m\u00fcrgenlerin \u00e7o\u011fu da \u0130stanbul\u2019da, garibanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu da. Vah\u015fi kapitalizm her iki t\u00fcr\u00fc de \u00e7o\u011falt\u0131p duruyor. H\u00fclyay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren daha da vah\u015file\u015fiyor, paraya para demiyor, h\u0131rs\u0131n sonu gelmiyor, paraya mala m\u00fclke doyunca iktidar istiyor adam, daha fazla iste \u00f6\u011fretisi gere\u011fi. Herkesin i\u00e7inde yatan \u201c\u0130mparator olacak adam\u0131m ben,\u201d h\u00fccresi k\u00fclt kentte uyanabilir. Sivas\u2019ta kahvede oturmu\u015fsun, \u201c\u0130mparator olcek adamd\u0131m emme buralara g\u0131s\u0131ld\u0131m gald\u0131m,\u201d demek akl\u0131ndan ge\u00e7se bile ard\u0131ndan de \u201cGet lan, \u015feytana uyma,\u201d diyen i\u00e7 kaynanas\u0131 hemen susturur insan\u0131m\u0131z\u0131. Ama k\u00fclt kentte b\u00f6yle imparatorluk hayali ile dolu bir\u00e7ok gen\u00e7 i\u015f adam\u0131 (yuppie) bir araya gelirler, dernek vb. grupla\u015fmalar i\u00e7inde memleketin hayr\u0131na oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 etkinlikler ya da hareketler i\u00e7inde \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck halkalar halinde ve giderek b\u00fcy\u00fck halkalar i\u00e7inde iktidara uzanan yolu katetmeye ba\u015flayabilirler. Ay\u0131klana ay\u0131klana varacaklar Kof Da\u011f\u0131\u2019na. K\u00fclt kentlerin ba\u015far\u0131 ve zenginlik h\u00fclyas\u0131 insanlar\u0131na Kof Da\u011flar\u0131n efendisi olma \u00f6zlemini \u00f6\u011fretir.
\n New York da ayn\u0131d\u0131r bu konuda. Amerikal\u0131 bir arkada\u015f\u0131m alt yap\u0131s\u0131 felaket, tehlikeli vb. s\u0131fatlarla oradan kalk\u0131p Nevada \u00e7\u00f6llerinde sakin bir yerde ya\u015famay\u0131 ye\u011flemi\u015f olsa da, New York i\u015f d\u00fcnyas\u0131 da d\u00fcnya merkezi. \u0130stanbul\u2019da Maslak taraflar\u0131nda y\u00fckselen binalar, vah\u015fi kapitalizmin yeni ikonlar\u0131, para ve iktidar feti\u015fisti haline getirilmi\u015f insanlar\u0131m\u0131z\u0131n Wall Street\u2019e ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 da g\u00f6sterir ki bu da onlara gurur verir. D\u00fcnya Ticaret Merkezi\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131 bu y\u00fczden onlara kafirlik gibi gelmi\u015ftir. Merkezi elinden giden i\u015fadam\u0131 \u00e7i\u00e7eklerle kar\u015f\u0131lanan Amerikal\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoldan Irak\u2019a girecek ve orada da ikon g\u00f6kdelenler dikecek. Homo homini lupus. Calcedon\u2019lulara (\u015fimdiki Kad\u0131k\u00f6y) belki de bu y\u00fczden k\u00f6r mecaz\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, insan\u0131n kendi kendini yemesine yol a\u00e7acak h\u0131rstan yoksundular, g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcndeki verimli topraklar\u0131 (daha sonraki Bizans\u2019\u0131) g\u00f6rm\u00fcyorlard\u0131. \u015eimdi Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019n\u0131n oldu\u011fu yerde durup \u201cBunlar k\u00f6r olmal\u0131, bu verimli topraklar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyorlar,\u201d diyenler \u201ckahinin s\u00f6yledi\u011fi yer buras\u0131,\u201d deyip yerle\u015fmi\u015fler bu yeni topraklara. Onlar g\u00f6rm\u00fc\u015f bu topraktaki alt\u0131n\u0131. Ama, e\u011fer marifet mecazi anlamlar\u0131yla topraktaki alt\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fmek ve o yerin gelecekte iktidar\u0131 elde tutmak, ya da payidar kalmak i\u00e7in \u00f6nemi \u2018g\u00f6rmek\u2019 ise, bu ba\u011flamda ad\u0131 ilk an\u0131las\u0131 Fatih Sultan Mehmet\u2019tir.
\n Kahinin dedi\u011fi yerin \u015fimdi ve buras\u0131 oldu\u011funa inanmam\u0131z gerekir. Say\u0131sal loto, milli piyango, \u015fans topu oynamalar, biraz di\u015fini s\u0131k\u0131p \u015f\u00f6yle ancak zenginlerin gidebildi\u011fi bir restorana y\u0131lda bir kez de olsun gidebilmek, bir \u00fcnl\u00fcye dokunabilmek, hatta kuca\u011f\u0131nda bay\u0131labilmek, daha \u00e7ok iste, size de \u00e7\u0131kabilir diyen sistem i\u00e7inde insan\u0131 intihardan al\u0131koyan bile bile lades oyunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r sadece. \u0130nsan ancak ger\u00e7ek anlamda bedeni \u00f6l\u00fcrken anlayabilir, bu s\u00fcrecin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ve nafile oldu\u011funun ya da bu konuda bir nebze fikir sahibi olabilir. Bu s\u00fcrecin \u00f6l\u00fcmc\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmezden gelmeyi \u015funa benzetebilirim: Diyelim, ya\u015flanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131n\u0131z. Bu h\u00fcz\u00fcnle perdeyi aralay\u0131p d\u0131\u015far\u0131 bakt\u0131n\u0131z ki bir de g\u00f6resiniz, d\u0131\u015far\u0131s\u0131 bastonla y\u00fcr\u00fcyen bir s\u00fcr\u00fc ihtiyarla doludur. Bu y\u00fczdendir i\u015fte, New York ya da \u0130stanbul gibi bu d\u00fczenin vitrin mankenleri de diyebilece\u011fim uzaktan bak\u0131las\u0131 ama dokundu\u011funuz anda elinizi yakan (d\u0131\u015f\u0131 sizi, i\u00e7i beni yakan) kentlerdeki ikon g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden biri de bizlere bu teselliyi, yani \u201cBen hen\u00fcz bitmedim, t\u00fckenmedim. Benim i\u00e7in \u00fcmit h\u00e2l\u00e2 var\u201d yan\u0131lg\u0131s\u0131d\u0131r, ya da bu yan\u0131lg\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00f6lmemek demekse o zaman hayat\u0131n sim\u00fcle edilmesini her zaman sa\u011flayabilece\u011fimiz ger\u00e7e\u011fidir. (Auster\u2019in Cam Kent\u2019i bu yan\u0131lsamay\u0131 anlat\u0131r, Mungan\u2019\u0131n cam sessizli\u011fi de bu yan\u0131lsamalar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n eli kula\u011f\u0131ndaki \u015fiddeti ima eder.) Bu do\u011frultuda da, Bat\u0131n\u0131n vah\u015fi kapitalizmi bir yandan d\u00fcnya iktidar\u0131 yolunda servetin iktidar\u0131n\u0131n elit bir iki bin ki\u015fi ya da aile elinde tekelle\u015fti\u011fini g\u00f6stermemek, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca gizlemek durumundad\u0131r, ama bir yandan da sistemin k\u00f6lelerine, bahtiyar k\u00f6lelerine siz de bu az\u0131nl\u0131k i\u00e7ine girebilirsiniz umudu ile t\u00fcketmek durumundad\u0131r. Sabanc\u0131\u2019n\u0131n yerel a\u011fz\u0131yla gonu\u015fmas\u0131n\u0131 niye seviyoruk ki. Ya da kola-turka\u2019y\u0131 i\u00e7ti\u011fimiz zaman Amerikan h\u00fclyas\u0131n\u0131 burada da ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131za niye inanmayal\u0131m ki. Hamam sefas\u0131ndan sonra \u201c\u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr my God!\u201d der adam, \u201cBuna da \u015f\u00fck\u00fcr!\u201d demez anam gibi. \u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr ifadesinde r\u00fcyas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011funu s\u00f6yler bize, bir de hedonizmin doruklar\u0131ndayken tanr\u0131ya \u015f\u00fckretmek gerekti\u011fini de bilir, ama hem M\u00fcsl\u00fcman hem de H\u0131ristiyan gibi yapar bunu. Bu da reklamc\u0131lar\u0131n ikizlik anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Reklamdaki olmak istedi\u011fimiz besili Amerikal\u0131 Sabanc\u0131 gibi \u201cbizdendir,\u201d biz de onun gibi olabiliriz demektir, t\u00fcketirsek. Mehmet Altan\u2019\u0131n ve Kesi\u015fen Yollar (Monster\u2019s Ball) filminin de do\u011fru saptad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden yoksul oldu\u011fu i\u00e7in \u015fi\u015fman bir Amerikal\u0131 de\u011fildir bu. Bu sevimli ve g\u00fcrb\u00fcz, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir adamd\u0131r. Ben de isterim onun gibi olmay\u0131. \u00d6nce bizim onlar\u0131n ikonlar\u0131na \u00f6zenmemiz \u00f6\u011fretilmi\u015ftir, \u015fimdi ise s\u0131radan ama sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir Amerikal\u0131n\u0131n gelip bizim hallerimize, bizim kimlik ikonlar\u0131m\u0131za (tavla, sepetle al\u0131\u015fveri\u015f, hamam vb.) \u00f6zenmesi yitirdi\u011fim e\u015fe\u011fimi geri buldurtur, kimli\u011fimin d\u00f6k\u00fclen yald\u0131zlar\u0131 bir bir yerine konur ruhumun ego kuytular\u0131nda. Ha, kola i\u00e7erken, sevgilimi \u00f6perken yapt\u0131\u011f\u0131m gibi g\u00f6zlerimi kapar\u0131m ben; o s\u0131rada birinin, birilerinin at\u0131 al\u0131p \u00dcsk\u00fcdar\u2019\u0131 ge\u00e7tiklerinin nas\u0131l fark\u0131nda olay\u0131m ki!
\n \u015eimdiye kadar \u00f6\u011frendik ki s\u0131radan herhangi bir Amerikal\u0131 ba\u015fkan olabilir. Olmad\u0131 ama olabilir, neden olmas\u0131n? Bu g\u00fcrb\u00fcz Amerikal\u0131 da benim gibi oldu\u011funa g\u00f6re, kola-turka ile gelen ileti Amerikan r\u00fcyas\u0131n\u0131n (ben h\u00fclya demeyi ye\u011fliyorum) gizlice alt\u0131n\u0131n \u00e7izilmesidir. Biz hen\u00fcz o kadar y\u0131kamad\u0131k tabular\u0131m\u0131z\u0131 ama Amerikan sinemas\u0131nda ba\u015fkanlar hem dirayet sahibi insanlar, y\u00f6neticiler olabilirler, hem de her t\u00fcr yasad\u0131\u015f\u0131, ahl\u00e2kd\u0131\u015f\u0131 ya da \u015fi\u015fmanlat\u0131c\u0131 (Oscar Wilde gibi) hedonist e\u011filimleri olabilen herkese, hepimize benzeyen s\u0131radan insanlar olarak g\u00f6sterilirler. Onlar\u0131n iyisinin ba\u015f\u0131na gelen iyi benim de iyidir, onlar\u0131n k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na gelen k\u00f6t\u00fc olaylar, diyelim ba\u015fkan\u0131n bir d\u00fczenbazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile hapsi boylamas\u0131 ya da ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yerine iyi birinin gelmesi, benim de do\u011frumdur.<\/p>\n

\u2018Retaliation de Dieu\u2019:
\n Amerikal\u0131n\u0131n memleketine \u201cTanr\u0131n\u0131n memleketi\u201d dedi\u011fini an\u0131msayal\u0131m \u00f6nce. <\/p>\n

Amerika milletini yaratanlar: gurur, kibir, kuvvetli hissi deruni, i\u015f g\u00f6rme at\u0131lganl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\n Amerika milleti, Nevyork liman\u0131ndaki hurriyet il\u00e2hesinin d\u0131\u015far\u0131ya f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7a\u011f\u0131
\n memleket \u00fczerinde bir d\u00fcstur gibi durmaktad\u0131r…
\n Ben bir Amerikal\u0131y\u0131m.
\n Bu olu\u015fuma gururlan\u0131r\u0131m.
\n Amerika Tanr\u0131\u2019n\u0131n memleketidir. (Rosen, 13) [bir \u015feye dokunmad\u0131m]<\/p>\n

Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndaki canlanmaya, yani Hitler ve Stalin iktidarlar\u0131n\u0131n son bulmas\u0131ndan sonraki d\u00f6neme Gilles Kepel\u2019in retaliation de dieu (tanr\u0131n\u0131n r\u00f6van\u015f\u0131, misillemesi, intikam\u0131) diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131na da de\u011finiyor Huntington (130-141); elbette ki Harvard merkezli kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultusunda s\u00f6yler bunu ki bu d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uygarl\u0131klar\u0131n birbirine d\u00fc\u015fmelerini de alttan alta k\u0131\u015fk\u0131rtmaktad\u0131r.
\n Misillemenin taktik olarak kal\u0131c\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inse k\u00fclt kentlerin varl\u0131\u011f\u0131 ve onlar\u0131n her an bir sald\u0131r\u0131ya u\u011frayabilir nitelikte ve konumda olmalar\u0131 \u015fartt\u0131r. O k\u00fclt kentlerin simgeleri ve ikonlar\u0131 ile belle\u011fimizde olu\u015fan de\u011ferlere sald\u0131r\u0131l\u0131r. Bu y\u00fczden, ikiz kulelerin devrilmesinden hemen sonra yap\u0131lan ve analojik bir anlat\u0131 ile misillemenin hakl\u0131 nedenlerine dikkat \u00e7eken \u0130\u015faretler filminde Mel Gibson (ki casting kurumlar\u0131nca Amerika\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn de\u011ferlerinin yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir cisim ya da beden bulmu\u015f halidir) \u201cevin i\u00e7ine kadar girdiler\u201d der uzayl\u0131lar i\u00e7in. \u0130kiz kuleleri devirmek eve girmektir. K\u00fclt kentin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, bunun cezas\u0131 verilmelidir. Tanr\u0131, kendi memleketinin, ya da kendisinin en g\u00f6zde k\u0131z\u0131n\u0131 i\u011ffal edip ortada yaral\u0131 bir halde b\u0131rakanlar\u0131n yan\u0131na bunu b\u0131rakmaz, b\u0131rakmamal\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr oyunlarla, yani k\u00fclt kenti hem taciz edilesi bir narin varl\u0131k olarak s\u00fcrekli olarak te\u015fhir etmek, sonra da misilleme yapmak takti\u011fi yeni de\u011fildir, ama hedeflenen nokta d\u00fcnyan\u0131n yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dinsel uyan\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrekli de k\u0131lmakt\u0131r. Geni\u015f kitlelere verilmesi gereken korku ise \u00c7orak \u00dclke gibi \u015fiir kitaplar\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z modernist T.S. Eliot taraf\u0131ndan ifade edilmi\u015ftir: <\/p>\n

\u201cE\u011fer Tanr\u0131\u2019n\u0131z olmazsa (ve bu Tanr\u0131 k\u0131skan\u00e7 bir Tanr\u0131\u2019d\u0131r), sayg\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 Hitler veya
\n Stalin\u2019e sunmak zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z.\u201d (Huntington, 131) <\/p>\n

Pek fazla se\u00e7ene\u011fimiz yok g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi. Yoksa \u015fiir ustalar\u0131m\u0131zdan Ali Y\u00fcce\u2019nin de dedi\u011fi gibi \u201c\u00f6c\u00fc sizi ham yapar\u201d. Her iki se\u00e7enek de, Bat\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyaya k\u00f6t\u00fc dikta rejimleri diye tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 rejimlerdir. Bu y\u00fczden de, m\u00fcmk\u00fcnse tercihan bakire, \u201ch\u00fcrriyet ilahesi\u201d gibi dokunulmaz ve kad\u0131ns\u0131 de\u011ferler y\u00fcklenerek ve ancak ona ait olursan dokunabilip yararlanabilece\u011fin, onun s\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011fabilece\u011fin bu Kibele gibi bol memeli k\u00fclt kentin beslenip b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi ve sonra da t\u00fcm d\u00fcnyaya evrensel, k\u00fcreselle\u015fen d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn min\u00f6r kibelelerinin ba\u015f\u0131 olarak tan\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Neredeyse k\u00fcre olan gezegenimizin en g\u00fczel, en de\u011ferli Kibelesi yar\u0131\u015fmas\u0131nda birincilik \u015fimdilik New York\u2019a verilmi\u015ftir bile. Bu tac\u0131 onun ba\u015f\u0131nda tutmak ile Amerika\u2019n\u0131n d\u00fcnya iktidar\u0131n\u0131 elinde tutmas\u0131 e\u015f anlaml\u0131d\u0131r.
\n \u0130\u015fte bu nedenle de, sava\u015f \u00f6yk\u00fclerinde de s\u00f6ylenle\u015ftirme (Er Ryan\u2019\u0131 Kurtarmak gibi, ya da Tolstoy\u2019un kendisinin bile \u2018Bir daha b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmayaca\u011f\u0131m\u2019 dedi\u011fi Sava\u015f ve Bar\u0131\u015f gibi.) yoluna gidilir. Bat\u0131 yap\u0131tlar\u0131nda Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u2018d\u00fc\u015fman\u2019 her zaman d\u00fcnyadan temizlenmesi vacip ya da etkisiz k\u0131l\u0131nmas\u0131 \u015fart \u00f6tekidir ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler, V. Davis Hanson\u2019un da kitab\u0131nda (Bat\u0131 Neden Kazand\u0131?) saptad\u0131\u011f\u0131 gibi, sava\u015f\u0131 ya da katliam\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011fesi haline getirmi\u015flerdir, \u00f6zellikle uzant\u0131s\u0131 bug\u00fcnk\u00fc ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131n diline vurmu\u015flu\u011fu ile kendini g\u00f6steren ba\u011fnaz ve yobaz Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n tarihini iyi incelemek gerektir. \u201cThukydides, Syracusal\u0131lar\u0131n Atinal\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00e7ok iyi sava\u015fmalar\u0131n\u0131n nedeninin, onlar\u0131n da \u00f6zg\u00fcr bir toplum ve \u2018Atina kadar demokratik\u2019 olmalar\u0131nda g\u00f6r\u00fcr. (Peleponnes Sava\u015f\u0131) \u00d6zg\u00fcr toplumlar\u0131n sava\u015fta kendilerini en \u00e7abuk toparlayanlar oldu\u011fu sonucuna var\u0131r,\u201d ve Syracusal\u0131lar\u0131n Atinal\u0131lara benzedi\u011fi i\u00e7in onlarla iyi sava\u015ft\u0131klar\u0131 tan\u0131s\u0131n\u0131 getirir. (Hanson, 368) \u00d6zg\u00fcr toplumdan anla\u015f\u0131lan ise yine k\u00fclt kentlerin auras\u0131 etraf\u0131nda salt\u0131kl\u0131k ve olmazsa olmazl\u0131k kazanan kapitalist d\u00fczenin yitirilmesinden do\u011facak korkuyu da \u2018bonus\u2019 olarak yan\u0131nda verdi\u011fi \u00f6d\u00fclleridir:<\/p>\n

\u201cKapitalizm sadece ticaret de\u011fildir. Sigortac\u0131l\u0131k, \u015firketler, muhasebe, hisse senetleri,
\n faiz, \u00f6zg\u00fcrce ula\u015f\u0131labilen bilgi ile m\u00fclkiyet ve kar\u0131n h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan resmen
\n korundu\u011fu geli\u015fmi\u015f bir altyap\u0131y\u0131 da beraberinde getirir. Zorlay\u0131c\u0131 bir merkezi devlet [ki
\n benim bodyguardlar\u0131m\u0131 kastediyor], milyonlar\u0131n damak tad\u0131 ve gereksinimlerini dolays\u0131z
\n olarak bilemez, ancak \u015f\u00f6yle b\u00f6yle tahmin edebilir ve genelde g\u00f6z ard\u0131 eder.\u201d (Hanson,
\n 233)<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, k\u00fclt kentler kapitalist ideoloji i\u00e7inde \u00f6zel giri\u015fimcili\u011fin de korunmas\u0131 gereken akropolis\u2019idir. D\u00fcnya Ticaret Merkezi\u2019nin yerle bir edilmesine bir\u00e7ok ki\u015fi gibi benim de \u201cKapitalizmin kabesi y\u0131k\u0131ld\u0131\u201d diye yorumlay\u0131\u015f\u0131m bundand\u0131r. Ama bu niteleme, kapitalizmin y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 sevincini ya\u015famam\u0131 engeller \u00e7\u00fcnk\u00fc Amerika da \u00e7ok iyi bilir ki yeniden ve daha iyi in\u015fa edebilmek i\u00e7in y\u0131kmak gerektir. Yeniden in\u015fa i\u00e7inse, k\u00fclt kentlerin koruyucusu ba\u015fkentler ve o ba\u015fkentlerin kurumlar\u0131 i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r her zaman.
\n Washington kimi insan\u0131m\u0131z i\u00e7in sadece portakal\u0131n bir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ad\u0131 \u2018va\u015fington\u2019 madem, niye T\u00fcrkiye\u2019de yeti\u015fiyor? S\u00fcper devletin egemenli\u011finde \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za bile bir d\u00f6nem Dallas dizisinin adlar\u0131n\u0131 verdi\u011fimizi an\u0131msarsak yiyecek, giyecek end\u00fcstrisi \u00fcr\u00fcnlerinin Amerika\u2019dan m\u00fclhem olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir.
\n S\u00fcperlikte bir terslik var galiba. Baksan\u0131za Ajda da s\u00fcperstar. Ama o da daha sonra mega, \u015fimdi de diva oldu. Diva\u2019dan da b\u00fcy\u00fck olmak i\u00e7in ne bulunacak, Kibele mi? \u015eaka bir yana ABD\u2019de s\u00fcper devlet imaj\u0131n\u0131 ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 Ajda gibi s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirmek zorundad\u0131r. Bunun i\u00e7in de d\u00fcnyaya yayd\u0131\u011f\u0131 Amerika imgelerine dikkat eder. New York, ser\u00fcvenci y\u00fcrek ve beyinlerin gitmesi gereken ilk yerdir, bunun da gerisinde Washington\u2019\u0131n y\u0131k\u0131lmaz koruyuculu\u011fu, beyinleri, devletin bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, insan haklar\u0131n\u0131 korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc kurumlar\u0131 bulunur. Pentagon gibi kurumlara gelen bir sald\u0131r\u0131 bu kurumun b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131na, vatana, yuvaya sald\u0131r\u0131 anlam\u0131na gelir ki misilleme Allah\u2019\u0131n emridir.
\n Ankara\u2019y\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedim diyen Beykoz\u2019lu bir \u00e7ocuk, \u201cBir g\u00fcn gelecem An\u0131t Kabir\u2019i g\u00f6recem. Sen g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcnd\u00fcr, di mi?\u201d dedi bana. Ankara\u2019ya gelen ka\u00e7 ki\u015fi cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6\u015fk\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye gider bilmem, ziyaret\u00e7ilere a\u00e7\u0131k m\u0131d\u0131r, onu da bilmem, olsayd\u0131 bilirdim ve giderdim, ama Washington\u2019a giden biri Beyaz Saray\u2019\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7meden etmez, \u00f6n\u00fcnde durup \u201cAaa, filmlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm saray bu demeeek!\u201d diye a\u011fz\u0131n\u0131 ay\u0131rmadan, \u00f6n\u00fcnde bir foto \u00e7ektirmeden de oradan ayr\u0131lmaz. Beyaz Saray\u2019a benzeyen bir s\u00fcr\u00fc ev var Amerika\u2019da ama bu beyaz ve dolay\u0131s\u0131yla da masum bu evde ba\u015fkan, yani d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fkan\u0131 ve first lady\u2019si oturuyor. Kimse Beyaz Saray\u2019a bak\u0131p da \u201c\u015eu Teksas\u2019l\u0131 katil ile onun g\u00f6t\u00fc boklu kaknem kar\u0131s\u0131 burada oturuyor,\u201d demez. \u00c7\u00fcnk\u00fc beynimiz bunu diyebilmek \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmedi, belle\u011fimize Bush\u2019un katil olarak kaydolmas\u0131 da biraz zor, en iyi olas\u0131l\u0131kla \u201csalakt\u0131\u201d diyece\u011fiz, f\u0131kralar katiller i\u00e7in yaz\u0131lmaz. Kimse Ba\u015fkan\u2019lar\u0131n, onlar\u0131n oturdu\u011fu masumiyet rengindeki devasa evlerin arka bah\u00e7elerindeki kurumsalla\u015fmay\u0131 ve bu kurumlar\u0131n nice canlar\u0131 katli vacip k\u0131lan bahane, mazeret ve tesellilerini defalarca i\u015fleyip milletin huzurunu ka\u00e7\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez.
\n Ankara& Washington ulus oldu\u011fumuzun, birlik ve beraberlik i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p gitti\u011fimizin ve mar\u015flarla ve bayrakla \u00f6zde\u015fle\u015fen anlamlarda da vatan ile vatanseverlik ile de yak\u0131ndan ilintilidir. \u0130ster CIA\u2019nin yeti\u015ftirdi\u011fi Usame, ister ba\u015fkas\u0131 yapm\u0131\u015f olsun, bu y\u00fczden i\u015fte, sadece ikiz kuleler de\u011fil, pentagon da sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. Bir\u00e7ok ki\u015fi 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131ndan sonra, benzer bir sald\u0131r\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye olsayd\u0131, \u0130stanbul\u2019da ya da Ankara\u2019da bu kentlerin anlamlar\u0131n\u0131 ilelebet payidar k\u0131lacak hangi ikonlar sald\u0131r\u0131ya u\u011frard\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ve tasalanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Kentlerin savunmas\u0131 da yine ayn\u0131 sebepten hep \u00f6nemli olmu\u015ftur. \u00d6nce ta\u015f surlar, \u015fimdi radarlar, belki ilerde fantastik bilim-kurgu edebiyat\u0131 ya da sinemas\u0131nda oldu\u011fu gibi \u0131\u015f\u0131n kalkanlar\u0131na toslayacak d\u00fc\u015fman. <\/p>\n

K\u00fclt Kentlerin Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr \u00dcr\u00fcnlerindeki Tezah\u00fcr\u00fc:
\n Tarih kitaplar\u0131 da tarih kitab\u0131 iddias\u0131 ile de\u011fil de salt o kente sevgiden yaz\u0131lan kitaplarda ya da yap\u0131lan filmlerde, d\u00fcz\u00fclen \u015fark\u0131 ve t\u00fcrk\u00fclerde, hep o k\u00fclt kentin mitle\u015ftirilmesi, s\u00f6ylenle\u015ftirilmesi sa\u011flan\u0131r. Bu s\u00f6ylenle\u015ftirme bi\u00e7emine \u00f6rnek olarak Woody Allen\u2019in NY filmleri g\u00f6sterilebilir, Yahya Kemal\u2019in \u0130stanbul \u015fiirleri, M.Nurettin Sel\u00e7uk\u2019un besteleri…Sanat\u00e7\u0131lar hem bu kentlerin k\u00fcltle\u015fmesine katk\u0131da bulunurlar, hem de o k\u00fclte ili\u015fkin bir iki yap\u0131t da kendileri b\u0131rakmakla o k\u00fclt\u00fcn simgeledi\u011fi kutsilik ve kentin ikonlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcm\u00fcn ge\u00e7mi\u015finin getirdi\u011fi bir yekpareli\u011fin (sosyo-fugal) par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.
\n Ankara\u2019n\u0131n ta\u015f\u0131na bak, g\u00f6zlerimin ya\u015f\u0131na bak. Kastedilen ya\u015f, hasretten, a\u015fk ac\u0131s\u0131ndan kaynakl\u0131 de\u011fildir. Mustafa Kemal\u2019i ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131m\u0131zda yitirilen canlar\u0131n an\u0131msanmas\u0131 ile gelen ya\u015flard\u0131r bunlar. Ankara\u2019dan abim gelir, sevgilim gelmez, \u00f6yle olsa oras\u0131 \u0130stanbul olurdu zaten. Ah \u0130stanbul, \u0130stanbul olal\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedi b\u00f6yle keder, geberiyorum a\u015fk\u0131mdan kalmad\u0131 bende gururdan eser, derken Sezen hepimiz keyifle dinleriz. B\u00f6yle bir \u015fark\u0131 Ankara i\u00e7in yap\u0131lmaz. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize \u201cNew York! New York!\u201d \u015fark\u0131s\u0131 bizim de dilimize pelesenk olmu\u015ftur da Liza Minelli gibi s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z bu \u015fark\u0131y\u0131. \u201c\u0130stanbuul, \u0130stanbuuul, ta\u015f\u0131n topra\u011f\u0131n alt\u0131n\u201d diye s\u00f6zleri olan bir \u015fark\u0131 ile \u00d6rovizyon\u2019a bile kat\u0131ld\u0131k. Sanat\u00e7\u0131lar da bilir ki k\u00fclt kentleri ya\u015fatmak i\u00e7in onu ya\u015fatan imge ve simgeleri y\u00fcceltmek, replikasyon mitleriyle etraflar\u0131nda \u00f6r\u00fclen hareleri daha da mistikle\u015ftirmek gerekir. Hal b\u00f6yle olunca da, kimse \u201cWashingtooon, Washingtooon,\u201d diye ya da \u201cAnkaraaa , Ankaraaa\u201d diye a\u015fkla, hasretle s\u00f6ylenen ve vuslat arzulayan, k\u0131sacas\u0131 duygusal belle\u011fimizi g\u0131d\u0131klayan \u015fark\u0131lar yapmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ikon kentler Bodyguard filmindeki mega star Whitney Houston gibidir, ba\u015fkentler ise onu koruyan bodyguard\u2019\u0131, g\u00fcven uyand\u0131ran, s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 dayamaktan bir an bile \u00e7ekinmeyece\u011fimiz ve giderek ba\u011fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 akt\u00f6r Kevin Kostner gibidir. Houston filmde, korumas\u0131 olmadan \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc zor al\u0131rd\u0131, orada \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu az kals\u0131n. Sezen de Goran Bregovich konserine dev gibi korumalarla gelmi\u015fti de Bedia Akart\u00fcrk\u2019ten iki parmak daha uzun oldu\u011fu fark edilmemi\u015fti Minik Ser\u00e7e\u2019nin. \u0130konlar vitrini olu\u015ftururlar, vitrini k\u0131r\u0131p da i\u00e7indeki mankene tecav\u00fcz etmesin diye de bir kurallar, yasalar, kurumlar \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc simgeleyen birileri laz\u0131md\u0131r. Washington ile Ankara i\u015fte bu vitrinin arkas\u0131nda onu g\u00f6zeten sa\u011flam adamlar gibidir.
\n Pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr, medya ve t\u00fcketim end\u00fcstrisinin reklamc\u0131l\u0131k gibi sekt\u00f6rleri binlerce y\u0131ll\u0131k bir belle\u011fi kullan\u0131rlar. Sertab Erener\u2019in \u00d6rovizyon birincisi olan ve sevgiliyi yeniden elde etmek i\u00e7in her \u015feyi yapaca\u011f\u0131n\u0131 h\u0131rsla s\u00f6yledi\u011fi \u015fark\u0131s\u0131 bu y\u00fczden Topkap\u0131 saray\u0131nda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenm\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131 bu saray\u0131 bilir. Klibin Ankara\u2019da ve Alt\u0131nda\u011f gecekondular\u0131 aras\u0131nda \u00e7ekildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnsenize. Gecekonduda oturanlar bile inanmazd\u0131 Sertab\u2019\u0131n dediklerine. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fad\u0131klar\u0131 ger\u00e7ek fazla ger\u00e7ektir ve burada bir \u015feyler filizlenmez, sevgiliyi geri kazanmak bo\u015fa hayaldir.<\/p>\n

\u0130kon kentler ve dostlar\u0131n al\u0131\u015fveri\u015fte g\u00f6rs\u00fcn \u2018olay\u0131\u2019 (Conspicuous consumption olgusu):<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu ikonlar\u0131n tarihleri ve \u00f6yk\u00fcleriyle olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6rkemdir New York\u2019u ya da \u0130stanbul\u2019u k\u00fclt yapan. \u201cBen de padi\u015fah olsam, beylerbeyi saray\u0131mda otururken \u2018Aman can\u0131m Allah\u2019\u0131n \u00e7\u00f6l\u00fcne mi kafa yoracam, al\u0131n sizin olsun Musul\u2019 derdim yani,\u201d diyor padi\u015fah olacakm\u0131\u015f bir arkada\u015f\u0131m.
\n T\u00fcketmekle var oldu\u011funa inanmak biraz da nesne-ontolojisi ile ilgili. Kulelere benzer y\u00fcksek binalarda oturmak merak\u0131, marka merak\u0131, al\u0131\u015fveri\u015f yapmasan\u0131z da belli t\u00fcketim merkezlerinde g\u00f6r\u00fcnmek merak\u0131 da k\u00fclt kentlere daha \u00e7ok mahsus. Kimi tan\u0131d\u0131klar\u0131m evlerini tarif ederlerken tower s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullan\u0131yorlar, zaten bu y\u00fcksek apartman\u0131n kap\u0131s\u0131nda da bilmem ne tower yaz\u0131yor \u0130ngilizce. Ama ilk s\u00f6zc\u00fck T\u00fcrk\u00e7e. Yani \u00f6rne\u011fin, Fikirtepe Tower, Malatya Kay\u0131s\u0131s\u0131 Tower, aliterasyon olsun diye Tur\u015fu Tower gibi yani. Elbette, buras\u0131 T\u00fcrkiye; d\u00fc\u015f\u00fcnsenize Taksim\u2019in orta yerinde kocaman bir Jingle Bells Tower olur mu? Olacak \u015fey de\u011fil, elbette bir yan\u0131 T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131: The Marmara gibi. Bu uslamlama yetene\u011fim de bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 herhalde affettirir.)
\n Durum b\u00f6yle olunca da, \u00fcnl\u00fc ya da \u00f6nemli bir yazar, m\u00fczisyen, ya da \u00e7ok kazanan bir bilim adam\u0131, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, i\u015fadam\u0131 vb. olmak istiyorsan\u0131z ille de k\u00fclt kente gideceksiniz ve bu kentin ikonlar\u0131na \u00f6zenerek o ikonlardan biri olmaya \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n\u0131z. Amerika\u2019da New York\u2019un T\u00fcrkiye\u2019de ise \u0130stanbul\u2019un ta\u015f\u0131n\u0131n topra\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamadan, bu kentlerde boyunun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc almay\u0131 g\u00f6ze almadan amaca ula\u015f\u0131lmaz, idealler ya da hayaller ger\u00e7ek olmaz. Yollar ve kopu\u015flar hep bu y\u00fczden.
\n Yal\u0131k\u00f6y-Beykoz\u2019dan, hem \u0130stanbul\u2019day\u0131m, hem \u0130stanbul\u2019a kar\u015f\u0131dan bak\u0131yorum. Ya\u015fl\u0131 bir amca Yal\u0131k\u00f6y otob\u00fcs beklerken kendisine hal hat\u0131r soran orta ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131na, \u201c\u0130stanbul\u2019a gidiyorum,\u201d dedi. Beykoz \u0130stanbul de\u011fil. \u0130stanbul kar\u015f\u0131s\u0131, Pera.
\n \u015eimdi Pera ve ona bakan Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019n\u0131n bulundu\u011fu yar\u0131m ada Unesco ve D\u00fcnya Bankas\u0131 destekli evrensel miras olarak g\u00fcvene al\u0131nmay\u0131 bekliyor, ama benim kar\u015f\u0131mda her y\u0131l say\u0131s\u0131n\u0131n giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00f6kdelenler, ikizli mikizli, bitiyor yerden. Skyline\u2019\u0131 (g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne serdi\u011fi \u00e7izgisi, manzaras\u0131) de\u011fi\u015fiyor kentin. Cami minareleri ve kubbeleri, kilise \u00e7an kuleleri, \u00e7e\u015fmeler\u2026.k\u0131vr\u0131mlar, do\u011faya daha uygun yap\u0131lar aralarda yitip giderken, dikey ve fallik binalar, yani para babalar\u0131n\u0131n yatay b\u00fcy\u00fcmeleri i\u00e7in yeri darald\u0131, yeni gelin gibi de nazlanm\u0131yorlar, dikey b\u00fcy\u00fcyorlar. Yak\u0131nda bu binalar da ikonla\u015facak. Atakule Ankara\u2019da eski itibar\u0131n\u0131 (avant-gard\u2019l\u0131\u011f\u0131n\u0131) yitirdi ama yine de uzaktan bak\u0131nca fallik fallik h\u00e2l\u00e2 s\u0131rtar\u0131yor Ankara skyline\u2019\u0131nda, Sultanahmet camii gibi Ayasofya taklidi olan Kocatepe camii ve otellerin deste\u011fi ile \u015fimdilik duruyor yerli yerinde semam\u0131n g\u00f6z hizas\u0131nda.
\n Dedim ya, \u0130stanbul vir\u00fcs\u00fcn\u00fc on bir ya\u015f\u0131mdayken yedim ben, bir yandan anam\u0131n ete\u011fini tutarken belediye otob\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00e7ukurlu arka sahanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7arpmas\u0131n diye geri durdu\u011fumuz \u201cotomatik kapu\u201d a\u00e7\u0131l\u0131p kapand\u0131k\u00e7a iki Rum vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bacak aralar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm an yabanc\u0131 bir \u00fclke gibi, hayallerimi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011fim bir k\u00fcltle\u015fme s\u00fcreci ile girdi i\u00e7ime bu denizli \u00fclke. Herkes ve her \u015fey var bu k\u00fclt kentte. Ben niye olmayay\u0131m ki. New York\u2019u da ayn\u0131 sebeplerden h\u00e2l\u00e2 ikinci s\u0131rada tutuyorum beni yutabilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde.<\/p>\n

K\u00fclt Kentler ve G\u00f6r\u00fcnmeyen \u0130konlar:<\/p>\n

\u0130\u015f. (Business): Erwin Roben \u201c\u0130\u015f puttur,\u201d diyor. (45) Yani g\u00f6r\u00fcn\u00fcr putlardan dolard\u0131r kastedilen ve kendisini en \u015f\u0131k, en g\u00f6steri\u015fli, b\u00fcro, b\u00fcro mobilyas\u0131, kimlik kart\u0131, \u00f6zel telefon numaras\u0131, \u015fof\u00f6r vb. gibi ayr\u0131nt\u0131 g\u00f6stergelerle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan bir ikondur. (Amerikan Manya\u011f\u0131 ve roman\u0131 hi\u00e7 de\u011filse salt bu sim\u00fclakruma, bu sahteli\u011fe getirdi\u011fi ele\u015ftiri a\u00e7\u0131s\u0131ndan okunas\u0131d\u0131r.) New York, d\u00fcnyan\u0131n i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezidir, bu anlamda da d\u00fcnya kentidir. T\u00fcrkiye i\u00e7in de i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezi, kalbi, beyni \u0130stanbul\u2019dad\u0131r. Roben \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

Amerika\u2019l\u0131 ya\u015fay\u0131\u015fa ait b\u00fct\u00fcn hareketlerini s\u0131ms\u0131k\u0131 i\u015fiyle birlikte ayar etmek
\n zorundad\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131n\u0131 i\u015fe katmaktad\u0131r. \u0130\u015f onun nazar\u0131nda onun
\n y\u00fcksek heyecanlar\u0131n\u0131 topl\u0131yan kapt\u0131r. Sanat ve edebiyat , musiki ve felsefe bunun
\n i\u00e7in her zaman ho\u015fg\u00fcnlerde yabanc\u0131 olan alaimlerdir, bunlar onu arada s\u0131rada
\n te\u015fvik edebilirler. Fakat, hakiki \u00e7al\u0131\u015fma sahas\u0131 onun b\u00fct\u00fcn \u015fahs\u0131 i\u00e7in \u2013 onun i\u015fidir.
\n (45) [\u00e7eviri ve imlemeye dokunmad\u0131m]<\/p>\n

\u0130stanbul\u2019un canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, dinamik olu\u015fu, yirmi d\u00f6rt saat ya\u015fayan bir kent olu\u015fu\u2026tahamm\u00fcl\u00fc, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015fardan g\u00f6zlenir ama k\u00fclt olsun olmas\u0131n insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu Camus\u2019n\u00fcn de saptad\u0131\u011f\u0131 gibi (33) korkun\u00e7 bir s\u0131radanla\u015fmadan mustariptirler.
\n Ama, bu k\u00fclt kentteysek, onun kendili\u011fini olu\u015fturan her \u015feyi de benimsemek zorunday\u0131z. Bu pahal\u0131 bir Mont Blanc kalem al\u0131p g\u00f6mlek cebinize asmak da olabilir, Yenik\u00f6y\u2019de motorla tela\u015f i\u00e7inde iki yaka aras\u0131nda ko\u015fu\u015fturanlar\u0131n sizi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc vitrinsi kafe, bar, gece kl\u00fcb\u00fc ya da restoranlarda boy g\u00f6stermek de, hem de \u201cyal\u0131lar\u0131ndan memleketi y\u00f6netemeyenlerin\u201d ula\u015f\u0131lmaz yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, ula\u015fmam\u0131z gereken bir hedef olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ancak b\u00f6yle yerlerin manzaras\u0131 daha g\u00fczeldir, hayat gibi c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l deniz manzaral\u0131 bir yerde yemek yemek gibi var m\u0131d\u0131r? Orada hem yerim, hem e\u011flenirim, hem de seyreylerim alemi. Alem de beni seyreyler. En do\u011fal haklar\u0131d\u0131r bakmak. Baks\u0131n bana halk\u0131m ki ben bahtiyar k\u00f6lenin k\u00f6lesi olduklar\u0131 ak\u0131llar\u0131na gelsin ve benim gibi olmay\u0131 istesinler.
\n \u0130stanbul bu y\u00fczden mi okullar tatil olsa da kalabal\u0131k gelir g\u00f6z\u00fcme. Ankara bayramlarda, en k\u0131sa bir tatilde bile bo\u015fal\u0131verir. Tamam, insanlar kentten k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in ka\u00e7mak isterler, ama kentin \u015fiddet dolu ya\u015fama bi\u00e7imini de beraberlerinde g\u00f6t\u00fcrmezler mi Bodrum\u2019a, Marmaris\u2019e, \u00c7e\u015fme\u2019ye. Yaz s\u0131ca\u011f\u0131nda buralar\u0131n b\u00fcy\u00fck kentlerden ne fark\u0131 vard\u0131r ki?
\n Ankara t\u00fcm\u00fcyle insan ili\u015fkilerindeki samimiyete uymayan, ama onu da paradoksal bir \u015fekilde koruyan bir merkezdir. B\u00fcrokratik \u00fcslubu gere\u011fi sanki sizden her n\u00fcfus c\u00fczdan\u0131 sureti, damga pulu isteyecek gibidir. Genel Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Meclis, Dan\u0131\u015ftay, Say\u0131\u015ftay, DGM ne ararsan\u0131z hepsi buradad\u0131r ama maruzat\u0131n\u0131z\u0131 iletemezsiniz devletlulara. Ankara, bu y\u00fczden \u00f6zg\u00fcr k\u0131zlara, o\u011flanlara itici gelir, onlar\u0131n ruhuna gecenin matemini doldurur, ama herkes oraya gittiginde An\u0131t Kabir\u2019e gitti\u011fini s\u00f6ylemek ister. Kentler simgeledikleri ne ise o de\u011ferin g\u00f6rev ve \u00f6devlerini de hep ima ederler belle\u011fimizde.
\n Bir ba\u015fka deyi\u015fle, \u00e7o\u011funlu\u011fumuz k\u00fclt kent istanbul\u2019da ikamet ediyor olmam\u0131za kar\u015f\u0131n, Ankara\u2019ya gitmek isteriz ve oran\u0131n ikonlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde \u2018Bizler buraya aitiz, bu ikonlar\u0131n temsil etti\u011fi, simgeledi\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcn sakinleriyiz, \u00fcyeleriyiz, hatta neferleriyiz,\u2019 anlam\u0131na gelecek eylemlerde bulunuruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir \u00fclke, ister Amerikal\u0131, ister T\u00fcrk olsun, istemez bu \u015fafaklarda y\u00fczen al sanca\u011f\u0131n s\u00f6nmesini. Al, hem Amerikan, hem de T\u00fcrk bayra\u011f\u0131nda bulunan renklerdir. Hil\u00e2l ya da y\u0131ld\u0131z tamamlay\u0131c\u0131 ayr\u0131nt\u0131lard\u0131r. Yani \u0130slamiyet ya da H\u0131ristiyanl\u0131k, bunlar ikincil \u00f6nem ta\u015f\u0131r bellekte. Aslolan, o bayra\u011f\u0131n simgeledi\u011fi ve k\u00fclt kentleriyle donand\u0131\u011f\u0131 ve bodyguard ba\u015fkentleriyle de korundu\u011fu b\u00fct\u00fcne aidiyettir.
\n E\u011fer bir g\u00fcn, New York k\u00fclt kent merkezli, ama Washington bodyguardl\u0131 bir k\u00fcreselle\u015fme herkes taraf\u0131ndan kabul edilirse ve bu merkeze ba\u011fl\u0131l\u0131k yads\u0131namayacak, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lamayacak boyutlara gelirse, ki ABD bunun i\u00e7in canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r, \u0130stanbul, Ankara vd., ana merkeze, uterusa ba\u011fl\u0131l\u0131k yemini etmi\u015f demektir. Irak\u2019a asker g\u00f6ndermenin do\u011fru oldu\u011funu s\u00f6ylemek de bu yolda at\u0131lm\u0131\u015f ad\u0131mlardan biridir.
\n K\u00fclt kentlere ait olmay\u0131 ye\u011flemeyenler, ya da bir \u015fekilde bu merkezlerde toplanamayanlar ise kendi mikrokozmik agoralar\u0131, ikonlar\u0131 i\u00e7inde, sadece ve sadece makrokozmik k\u00fclt iktidar\u0131n ya da devletin ikonlar\u0131n\u0131 beslemek \u00fczere vard\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, Miami, \u00f6rne\u011fin \u0130zmir, \u00f6rne\u011fin Los Angeles, San Fransisco, \u00f6rne\u011fin Antalya. Bu kentlerin de \u0130stanbul ya da NY denli g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fcltle\u015fme yolunda imgelerini tekrar tekrar g\u00f6z\u00fcm\u00fcze sokmalar\u0131 gerekir.
\n Bir filmde g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm, ya\u015fl\u0131 bir polis eskisinin gen\u00e7 sevgilisi, adam\u0131n Meksika\u2019ya gitmek iste\u011fini olumlu kar\u015f\u0131lar. Niye gitmeyelim ki, hadi, diyerek. Adam da param yok der. K\u0131z da New York\u2019a gelirken insan\u0131n paras\u0131 olmas\u0131 gerekir. New York\u2019tan giderken fazla paraya gerek yok. Galiba \u0130stanbul i\u00e7in de ge\u00e7erli bu. K\u00fclt kentler pahal\u0131 olur ve \u00f6yle olmasa da insana \u00e7ok para harcat\u0131r. Masrafl\u0131 bir burjuva k\u0131z\u0131 gibidir k\u00fclt kentler. Ona a\u015f\u0131k olursan\u0131z yand\u0131n\u0131z. \u00d6d\u00fcl\u00fc ile bedeli ayn\u0131 anda gelir. Belki de bu y\u00fczden kimilerine g\u00f6re k\u00fclt kentler \u201cseni uzaktan sevmek a\u015fklar\u0131n en g\u00fczeli\u201d \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6znesidir. Ben \u00f6rne\u011fin, h\u00e2l\u00e2 yazlar\u0131 bir iki ay g\u00f6ze al\u0131yorum k\u00fclt sevgilim \u0130stanbul\u2019u. Emekli olunca, in\u015fallah diyorum, \u015fimdi i\u015fi g\u00fcc\u00fc b\u0131rak git…olmaz. Daha zaman\u0131 var (hani \u00f6l\u00fcms\u00fcz\u00fcm ya!)<\/p>\n

Zamanlar\u0131n Belle\u011fi Olarak K\u00fclt Kentler:
\n K\u00fclt kentler ile k\u00fcltle\u015fmi\u015f ve hatta neredeyse ki\u00e7le\u015fmekteki bir Van Gogh ay \u00e7i\u00e7e\u011fi, ya da bir Vivaldi d\u00f6rt mevsimi gibidirler.
\n K\u00fclt kent, simgeledi\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcn, diyelim T\u00fcrkiye\u2019nin haber niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan olaylar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve bu olaylar\u0131n g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne tarih ile beraberli\u011finin ta kendisidir. Bu beraberlik k\u00fclt kentin kendindeli\u011finin (self) karakteristik bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bilimsel ya da sanatk\u00e2rane fikirler orada bulu\u015furlar, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar, tan\u0131\u015f\u0131rlar. Hayalg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve kendini kan\u0131tlamas\u0131 gereken yerdir k\u00fclt kentler. Bu y\u00fczden orada, ger\u00e7ek ile hayal s\u00fcrekli olarak sorgulan\u0131r. \u201cAh \u0130stanbul ya\u015fanm\u0131yor geceleri,\u201d der bir arabesk \u015fark\u0131, ya da Sezen kenti ki\u015file\u015ftirerek \u201cAh \u0130stanbul, \u0130stanbul olal\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedi b\u00f6yle keder,\u201d der kenti kendi \u00e7ekti\u011fi a\u015fk ac\u0131s\u0131na tan\u0131k bir bilge gibi betimlerken. Tan\u0131k olan Ni\u011fde olsa, \u00c7emi\u015fgezek olsa bu a\u015fk bu denli y\u00fcce anlamlar ta\u015f\u0131maz. \u00c7emi\u015fgezek\u2019te ya\u015fanm\u0131\u015f bir a\u015fka bile \u0130stanbul yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r ki zamanlar\u0131n belle\u011finden gelen anlam ve yananlamlar ile birlikte a\u015fk\u0131m\u0131z biricikle\u015fsin, b\u00f6yle a\u015fk ya\u015fanmad\u0131 diyebilmek i\u00e7in ki herkes buna inan\u0131r, ne paradokstur ki mutlaka ve mutlaka k\u00fclt kentlerin icazetinin al\u0131nmas\u0131 gerekir.
\n \u0130stanbul, bunlara ilaveten, Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda bulunu\u015fu, ki bana g\u00f6re co\u011frafi anlamda d\u00fcnyan\u0131n merkezidir ki bu merkezin merkezi de K\u0131z Kulesi\u2019dir (ne yaz\u0131k ki \u015eiir Cumhuriyeti olmas\u0131 yerine ki o zaman d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131ndan \u015fairlerin d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in \u00e7abalar\u0131 bu co\u011frafi merkezde ger\u00e7ekle\u015fecekti…yerine halk\u0131m\u0131z\u0131n gidemedi\u011fi l\u00fcks bir restorana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc…bu da bir anlamda antik kentlerdeki merkezin merkezinde bulunan tap\u0131nak ya da mabetimsi yap\u0131larda halk\u0131n oturmad\u0131\u011f\u0131, ayak bile basamad\u0131\u011f\u0131 kural\u0131na ne yaz\u0131k ki uygun.) Antik d\u00fcnyalar ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, do\u011fu ile bat\u0131 kadar kuzey ile guney aras\u0131nda da bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fu, yani bir kav\u015fak kenti olarak bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yolu \u00fczerinde ve do\u011fal olarak da izlerini b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya kentidir. Tarihi daha k\u0131sad\u0131r ama New York da ayn\u0131 yoldad\u0131r. Tarihin zamansal uzunlu\u011fu Istanbul\u2019unki ile k\u0131yaslanamaz ama daha kalabal\u0131kt\u0131r, daha geni\u015ftir, kapitalist ve emperyalist anlamda k\u00fcreselle\u015fen d\u00fcnyam\u0131z\u0131n merkezidir, ve bu merkezin merkezi de Ground Zero\u2019dur art\u0131k. 11 Eyl\u00fcl 2001\u2019e kadar D\u00fcnya Ticaret Kulesi idi, \u015fimdi yerinde yeller esen, ama k\u0131sa bir s\u00fcre sonra etraf\u0131nda onu destekleyen k\u00fc\u00e7\u00fcmen g\u00f6kdelenlerle \u00e7evrili tek bir g\u00f6rkemli g\u00f6kdelen ile mimari anlamda da o yap\u0131lacak binan\u0131n merkezler merkezinin merkezi anlam\u0131 kafalara yerle\u015fecektir. <\/p>\n

Bir Beden Olarak K\u00fclt Kentler (Guarding the body):
\n Kenti bir beden olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, s\u00fcsleri an\u0131tlar, heykeller, iktidar de\u011fi\u015fti\u011fi anda yerle bir edilebilir. Bayrak kadar, nerede, kimin saf\u0131nda oldu\u011funuzu belli eder an\u0131tlar, heykeller. Apokaliptik ya da distopik bilim kurgu yap\u0131tlar\u0131nda da (\u00f6rne\u011fin Yapay Zeka\u2019da ya da Maymunlar Cehennemi\u2019nde ya da Derin Darbe) bu yerin New York oldu\u011funu hemen anlar\u0131z, Abide-i H\u00fcrriyet\u2019in kafas\u0131na ta\u00e7 gibi giydirilmi\u015f ziyadan, ya da ikiz kulelerin u\u00e7lar\u0131ndan, Empire State ya da Chrysler binalar\u0131n\u0131n belle\u011fimize kaz\u0131nm\u0131\u015f alev ucu gibi zirvelerinden. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, ama do\u011fal bir felaket, ama d\u00fc\u015fman sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile yok edilmi\u015f bir k\u00fclt kenttin kalan sa\u011flar\u0131n\u0131n arta kalanlar ile yetinip ya\u015fama ve o yere aidiyetlerinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u015fartt\u0131r; ayn\u0131 zamanda da, izleyene bu ikon heykel ve an\u0131tlarla kutsile\u015fen bu k\u00fclt kent her an yok olabilir, ona iyi bak\u0131n, g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131n ve \u00f6tekini ortadan kald\u0131r\u0131n, ya da tamamen yok edemiyorsan\u0131z bile hi\u00e7 de\u011filse GO oyunundaki gibi (Ak\u0131l Oyunlar\u0131 filminde oldu\u011fu gibi) etraf\u0131n\u0131 \u00e7evirin ve onu hareketsiz ve zarars\u0131z k\u0131l\u0131n alt metni de gizli mesaj olarak ge\u00e7er. T\u0131pk\u0131 D\u00f6v\u00fc\u015f Kul\u00fcb\u00fc\u2019n\u00fcn sonunda herkesin pek ho\u015funa giden g\u00f6kdelenlerin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f sahnesinde, \u015fizofren Edward Norton i\u00e7indeki k\u00f6t\u00fcy\u00fc (Brad Pitt) \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in a\u011fz\u0131na tabancay\u0131 soktu\u011fu (oral ili\u015fki ile i\u00e7indeki \u00f6tekini yok ediyor gibidir) ve patlatt\u0131\u011f\u0131 anda i\u00e7inde bulundu\u011fu g\u00f6kdelen y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r ve geride de an\u0131tsal nitelik kazanm\u0131\u015f ve bir kimlik ve tarih edinmi\u015f yap\u0131lar da sallan\u0131r. Bu k\u0131ssa biterken de, izleyici hem b\u00fcy\u00fck bir keyif ve rahatlama ile \u00e7\u0131kar sinemadan ama ayn\u0131 zamanda da \u201ci\u00e7inde bulundu\u011fun d\u00fczeni y\u0131kmak \u00fczere ikonlar\u0131n alt\u0131na dinamit koyarsan, asl\u0131nda kendi alt\u0131na koymu\u015fsundur dinamiti\u201d hissesi, gizli ana fikri, alt yaz\u0131 olarak beyninizden ge\u00e7er.<\/p>\n

\u201cAn\u0131tsal yap\u0131 ve heykellerin iktidar simgeleri olarak i\u015flevi, Sovyetler Birli\u011fi y\u0131k\u0131ld\u0131ktan
\n sonra Stalin ve Lenin heykellerine kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen tav\u0131rdan da bellidir.\u201d (Emiro\u011flu, 493).
\nAngelopoulos\u2019un unutulmaz filmi \u00dclis\u2019in Bak\u0131\u015f\u0131\u2019ndaki Tuna nehrinden dev bir Lenin heykelinin h\u00fcz\u00fcnl\u00fc ge\u00e7i\u015fi gibi.
\n Hal b\u00f6yle olunca da, ideoloji kendisini heykel ve an\u0131t gibi ikonlarla da g\u00f6stermek, an\u0131msatmak, unutturmamak durumundad\u0131r. Unutturmak i\u00e7in de tam tersi uygulan\u0131r, bu an\u0131tlar yerle bir edilir, ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131r, Saddam heykelleri gibi, Ruslar\u0131n Kars\u2019a diktikleri heykel gibi (Emiro\u011flu, 491); ortadan kald\u0131r\u0131lam\u0131yorsa tamamen onar\u0131l\u0131r ve orada olanlar olmam\u0131\u015f gibi ya\u015fama devam edilir (Sivas\u2019taki Mad\u0131mak oteli gibi). Toplumsal nesneler de diyebilece\u011fimiz bu simgeler, o kent sakinleri i\u00e7in ontolojik \u015feylerdir ve \u015fey-ontolojisinde ya da yap\u0131-ontolojisinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 kimlik \u00f6zellikleri sayesinde g\u00fcven vericidir, mekan\u0131 s\u00fcrekli kullanan ki\u015filer i\u00e7in aidiyet duygusunun garant\u00f6rleridirler ve ikon an\u0131t, ya da mekan daim olduk\u00e7a, ki\u015fi de \u00f6l\u00fcms\u00fcz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecektir.<\/p>\n

\u201cBununla birlikte, bu t\u00fcr ampirik olaylar grubu, tek bir kendili\u011fe dayanarak
\n a\u00e7\u0131klanamazlar. Hi\u00e7bir kendilik, kendinde t\u00fcm bir ampirik olaylar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yaratacak
\n nedensel g\u00fcc\u00fc bar\u0131nd\u0131rmayacakt\u0131r. Onun yerine farkl\u0131 toplumsal ve do\u011fal kendilikler
\n aras\u0131ndaki etkile\u015fimi ara\u015ft\u0131rmak gerekir; bu kendiliklerin olu\u015fturdu\u011fu birle\u015fik g\u00fc\u00e7ler,
\n inceleme alt\u0131ndaki ampirik olaylar dizisini \u00fcretecektir. Daha do\u011frusu, kendilikler aras\u0131nda
\n \u00e7ok anlaml\u0131 bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k vard\u0131r, \u00f6yle ki baz\u0131lar\u0131n\u0131n nedensel g\u00fc\u00e7leri ba\u015fka
\n kendiliklere ait g\u00fc\u00e7lerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.\u201d (Urry, 99).<\/p>\n

Yine bu kendilikler sayesinde, kentin insanlar\u0131 kendilerini o kentin belli simge ve ikonlar\u0131 ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirip empati yoluyla belli bir ge\u00e7mi\u015ften g\u00fc\u00e7 al\u0131p ontolojik g\u00fcvene kavu\u015fabildi\u011fi gibi, o g\u00fcvenin tehdit alt\u0131nda olabilece\u011fini de hi\u00e7bir zaman g\u00f6z ard\u0131 edemeyece\u011fini belirtmi\u015ftim. O kentte ya\u015fayan herkesin ontolojik merkezine yak\u0131\u015fan bir simge (Empire State Binas\u0131, K\u0131z Kulesi, Jefferson Memorial, ya da laikli\u011fe g\u00f6n\u00fcl vermi\u015fse An\u0131t Kabir) kendili\u011fi i\u00e7inde \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fc yap\u0131l\u0131 k\u00fclt kentteki b\u00fct\u00fcn kendilikleri so\u011furur. Kendi mahallesinde, \u00f6rne\u011fin China Town\u2019da, Harlem\u2019de, Sulukule\u2019de, Alt\u0131nda\u011f\u2019da kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z bir aidiyet ve kendilik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya\u015fayabilen birey kentin herkese ait bir merkezinde \u201cbizim gibi insanlar\u201d \u201cyabanc\u0131lar\u201d, ya da \u201cd\u0131\u015far\u0131dan gelenler\u201d gibi s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131n kendilik tan\u0131mlar\u0131na toslarlar ve ama renkleri, ama \u00e7ekik g\u00f6zleri, ama uzun sa\u00e7lar\u0131, japone kollu giysileri vb. o uzamda garip kar\u015f\u0131lanacak bir \u00f6zellik y\u00fcz\u00fcnden yerellik d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015ferler. Yerellik etkisinin, \u201csadece \u2018yerel olarak t\u00fcrevlenmi\u015f farkl\u0131 toplumsal kendiliklerin ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n, bir yere \u00f6zg\u00fc olabildi\u011fi zaman\u2019 olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, g\u00f6rece basit bir nosyon olarak g\u00f6r\u00fclen \u2018yerel\u2019, asl\u0131nda olduk\u00e7a karma\u015f\u0131kt\u0131r ve bir toplumsal ve mek\u00e2nsal s\u00fcre\u00e7ler kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini gerektirir.\u201d (Urry, 107)
\n Greider\u2019in de Tek D\u00fcnya adl\u0131 kitab\u0131nda dikkat \u00e7ekti\u011fi (639) paraya tapman\u0131n neredeyse bir din gibi alg\u0131lanmas\u0131 ve sahipsiz ya da iktidars\u0131z servet inanc\u0131 da bu t\u00fcrevlerden ba\u015fta gelenleridir. Greider, bu tanr\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131 \u00fcmit eder kitab\u0131n\u0131n sonunda, \u00e7\u00fcnk\u00fc ancak o zaman insano\u011flu tabir caizse, putlara tapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden anlayacakt\u0131r, \u00fcstelik de din kurumlar\u0131n\u0131n kutsile\u015ftirerek icazet verdi\u011fi yeni ikonlara tap\u0131nmaktad\u0131r, eski korkular, mitoslar, efsaneler ve masallarla yarat\u0131lan belle\u011fimizle. Greider\u2019in dile\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in, yani insano\u011flunun \u015fey-ontolojisi merkezli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bahtiyar k\u00f6leler olarak telef olduklar\u0131n\u0131 anlamalar\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ba\u015fta su olmak \u00fczere do\u011fal kaynaklar\u0131na egemen olmak isteyen ba\u015fta \u0130ngiliz ve Amerikan Anglo-Sakson illeti iktidar odaklar\u0131 taraf\u0131ndan en az iki bin y\u0131ld\u0131r nas\u0131l manip\u00fcle edildiklerini anlamalar\u0131 i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bu d\u00fczene\u011fin \u00fcst\u00fcne kuruldu\u011fu ve kentleri k\u00fcltle\u015ftiren, ikonalar\u0131 tanr\u0131sal simgeler haline getiren ve daha \u00f6nce de kesin belkiler diye niteledi\u011fim b\u00fct\u00fcn Bat\u0131 belle\u011finin, o mitoslar\u0131n, efsanelerin, masallar\u0131n \u00f6\u011fretti\u011fi ontolojik paradigmalar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn imha edilmesi \u015fartt\u0131r. Ancak o zaman, \u201cinsanlar her \u015feyi bir kez daha a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebilecek, kendi hayatlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu bir kez daha y\u00fcklenecek kadar \u00f6zg\u00fcr olabilirler ve daha \u00e7ok \u015fey vaat eden bir gelece\u011fi \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flayabilirler.\u201d (639)<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; devlet ve iktidar kavramlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u0130stanbul ve New York City gibi k\u00fclt kentler vitrindirler ve bu vitrinlerin camlar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve c\u00fcmle aleme titiz bir \u015fekilde korunup yedi ceddimizden gelip yine yedi gelecek ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi hep a\u015f\u0131lan\u0131r bellek mekanizmalar\u0131 taraf\u0131ndan. Bu anlamda da k\u00fclt kent, \u00fclkenin agoras\u0131d\u0131r, orada bulunmak dostlar\u0131n sizi gibidir. Mikrokozmik d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak da, k\u00fclt kentte oturanlar\u0131n bir \u015fekilde o k\u00fclt kentin merkezi say\u0131labilecek ve orada g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri takdirde var olduklar\u0131na inand\u0131klar\u0131 birtak\u0131m agorams\u0131 merkezler olmal\u0131d\u0131r. \u0130stiklal Caddesi, Tunal\u0131 Hilmi, Be\u015finci Cadde ya da Washington\u2019daki…. gibi. Ben oradayd\u0131m demek herkesin harc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Y\u0131k\u0131lan ikiz kulelere \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmak sizi se\u00e7ilmi\u015fler s\u0131n\u0131f\u0131na bile y\u00fckseltebilir. \u201cAziz ve yaral\u0131 kentin ikon ikizlerine sen de mi \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131n? Vay be. Biz neyiz peki? Zavall\u0131lar\u0131z biz ya. B\u0131rak\u0131n \u0130kiz Kuleleri, K\u0131z Kulesi\u2019ni bile ald\u0131lar elimizden.\u201d Hay\u0131flanmak, imrenmek h\u00fclyay\u0131 canl\u0131 tutar. \u00d6\u011frenip de geliriz tavlay\u0131 ki yenelim bir kez olsun, k\u00e2m alal\u0131m bu hayattan diye.
\n \u00d6teki kentlerin de kendi mikrokozmlar\u0131 i\u00e7inde ayn\u0131 yap\u0131lanmas\u0131 bulunur, \u00e7\u00fcnk\u00fc o k\u00f6y\u00fcn, o kasaban\u0131n, o kentin, ama k\u00fclt olamayan kentin, sakinlerinin de bir aidiyet duygusu ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Bir k\u00f6yde, insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, yani hayatta olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in gittikleri kahve, meydan, gar, hamam, Belediye Meydan\u0131, kundurac\u0131lar soka\u011f\u0131, ke\u00e7eciler \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 vb. yerlere gitmek (Mac Donalds da olabiliyor) ile Taksim Firuza\u011fa\u2019daki sanat\u00e7\u0131lar\u0131n gittikleri cami alt\u0131ndaki kahve, ya da New York\u2019ta Greenwich Village\u2019de bir kafeye, Ankara\u2019da M\u00fclkiyeliler Birli\u011fi\u2019ne, \u00c7ankaya ya da Gaziosmanpa\u015fa\u2019n\u0131n pahal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131na gitmek aras\u0131nda i\u015flev ve anlam aras\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur.
\n Peki ya oralara gidemeyenler yok mudurlar? Yokturlar; var olsalar, var olduklar\u0131na inansalar, \u00f6zenmezler \u00e7\u00fcnk\u00fc.
\n Yok olmay\u0131 kimse kabullenemez ve kent k\u00fclt olsun olmas\u0131n, salt kendisine ait bir oda, bir sokak, bir mahalle, k\u0131sacas\u0131 bir koza olu\u015fturur.
\n \u0130\u015fte bu y\u00fczden \u0130zmir\u2019de bir ay boyunca kald\u0131\u011f\u0131m kurtar\u0131lm\u0131\u015f travestiler mahallesinde polisin h\u00fckm\u00fc yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada olanlar\u0131n, mikrokozmik yap\u0131lanma i\u00e7inde kendi sorunlar\u0131na kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini bulma yetileri, becerileri de vard\u0131r. Bu mikrokozmdaki herhangi bir infilak, b\u00fct\u00fcn k\u00fcrenin varolu\u015funu zedelemez. Ne Ankara\u2019y\u0131, ne de \u0130stanbul\u2019u \u0131rgalar, \u0130zmir\u2019in bir ara soka\u011f\u0131nda bir travestinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi. Bu olsa olsa bir show\u2019cu TV\u2019nin malzemesi olur. Oysa durum, bu mikrokozmdan onun ait oldu\u011fu makrokozma bir bir g\u00f6ndermedir. O mikrokozmun ait oldu\u011fu, k\u00fclt kente, yani \u0130stanbul\u2019a, ve onun bodyguard\u2019\u0131 Ankara\u2019ya bir imdat \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\n Ama, sultan sa\u011f\u0131rd\u0131r.
\n Bu analojik ele\u015ftiriyi sadece travestiler ya da e\u015fcinseller i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m san\u0131lmas\u0131n. Ak\u0131ll\u0131 okur elbette anlam\u0131\u015ft\u0131r mikrokozmlar\u0131nda yok olmamak i\u00e7in i\u015f\u00e7ilerin, sokak \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, kente s\u00fcrg\u00fcn olanlar\u0131n unuttu\u011fu \u00f6tekilerin ac\u0131lar\u0131n\u0131n mutlaka ve mutlaka bir ikona ba\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini. Bu y\u00fczden, B\u00fclent Ersoy; bu y\u00fczden Zeki M\u00fcren, bu y\u00fczden, bu y\u00fczden M\u00fcsl\u00fcm\u2019\u00fcn sesi g\u00fcr, \u0130brahim\u2019in ki datl\u0131 m\u0131 datl\u0131d\u0131r (\u0130\u015fin asl\u0131na bakacak olursak, bence \u0130brahim G\u00fcrses, M\u00fcsl\u00fcm Tatl\u0131ses olmal\u0131yd\u0131 adlar\u0131).
\n Bir Amerikal\u0131 profes\u00f6r arkada\u015f\u0131m, \u0130zmir\u2019deki bir konferanstaki konu\u015fmamda, ki Arthur Miller oyunlar\u0131 \u00fczerineydi ve Marlyn Monroe ile evlili\u011fine sadece de\u011finmi\u015ftim, konu\u015fmam\u0131 bitirdikten sonra yan\u0131ma gelip kula\u011f\u0131ma \u015funlar\u0131 f\u0131s\u0131ldam\u0131\u015ft\u0131: \u2018B\u00fct\u00fcn Amerikan erkekleri Marlyn\u2019i \u2018s.kmek\u2019 isterdi o g\u00fcnlerde.\u2019 Yani, \u0130kiz Kuleler\u2019e u\u00e7aklar\u0131n girmesi ile bir ikonu s.kmek aras\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur. Penetrasyon ya da cinsel birle\u015fme terimleri iktidar ile yak\u0131ndan ilintilidir. Bu analoji ile New York \u0131rz\u0131na ge\u00e7ilmi\u015f orta ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n ise, Istanbul s\u00fcrekli olarak \u0131rz\u0131na ge\u00e7ilen ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131r.
\n \u0130kiz kulelere giren u\u00e7aklar ister Amerikan oyunuydu ister ba\u015fka bir oda\u011f\u0131n, tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu de\u011fil. Ger\u00e7e\u011fi tarih bir \u015fekilde yazacakt\u0131r. Ama tahmin y\u00fcr\u00fctmekten de geri kalmayay\u0131m. K\u00fclt kentin, ikonlar\u0131ndan kapitalizmin kabesini yerle bir etmek fikri fiyasko ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc;<\/p>\n

Amerika, bu ikonun yerle bir edili\u015fini, kendi varolu\u015funa tehdit mihraklar\u0131 su\u00e7lu g\u00f6sterip misilleme i\u00e7in mazeret olarak kullanm\u0131\u015f ve Irak\u2019\u0131 istila etmi\u015ftir;
\nNew York, u\u00e7aklar\u0131n ikona girmesi ile, bakireli\u011fini yitirmi\u015ftir ve belle\u011fimizde babas\u0131 belli olmayan, ve bir bakireden d\u00fcnyaya gelme \u0130sa\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn kutsi anlamlar\u0131n\u0131 ku\u015fan\u0131vermi\u015ftir bu anlam\u0131 \u2018Yeni Kent\u2019 olan New York.<\/p>\n

B\u00f6yle bir ayr\u0131cal\u0131\u011fa zaman i\u00e7inde ikonlar\u0131 sayesinde sahip olan ve k\u00fcltle\u015fen temenos kent, bu kutsilikle evrensel boyutlarda korunmas\u0131 gereken bir akropol (kimine g\u00f6re h\u00fccre) olur. Bu y\u00fczden de New York, kolektif bellek i\u00e7inde, kendisinden \u00f6nce k\u00fcltle\u015fmi\u015f b\u00fct\u00fcn k\u00fclt kentlerin \u00f6zelliklerini edinmelidir, Mezopotamya, Anadolu, Antik Yunan, M\u0131s\u0131r ve Roma ya da G\u00fcney Amerika uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n k\u00fclt kentlerinin kolektif belle\u011fe yerle\u015ftirdi\u011fi t\u00fcm anlam ve yananlamlar\u0131 kendisine de uyarlamak zorundad\u0131r.
\n D\u00fcnya Ticaret Merkezi\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131, H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u0130stanbul\u2019un fethi ile ayn\u0131 etkiyi yapm\u0131\u015ft\u0131r ve bu d\u00fcnya, yani H\u0131ristiyan Bat\u0131 belle\u011fi bu \u2018penetrasyonu\u2019 asla unutamamaktad\u0131r. \u0130stanbul\u2019un fethiyle Bat\u0131 \u2018emaneti barbar T\u00fcrklere teslim etmi\u015ftir\u2019. \u0130stanbul\u2019un Tophane s\u0131rtlar\u0131ndan gemilerin k\u0131zaklarla ta\u015f\u0131narak fethi ile \u0130kiz Kuleler\u2019e u\u00e7aklar ile giri\u015f aras\u0131nda da hi\u00e7bir fark yoktur. Amerika bunu bal gibi bilir. 1453 ile yeni \u00e7a\u011f ba\u015flad\u0131ysa, 11 Eyl\u00fcl 2003 ile de bir yepyeni \u00e7a\u011f ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Amerika b\u00f6yle bir yepyeni \u00e7a\u011f\u0131 hedeflemi\u015ftir. Ben dedim. Bu olay ard\u0131ndan, \u201811 Eyl\u00fcl \u00d6ncesi ve Sonras\u0131 Ter\u00f6rizmi S\u00f6ylemi\u2019 diye \u2013benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u2014bir PALA paneli d\u00fczenlemelerinin sebebi budur. 11 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc milat gibi g\u00f6stermek istemektedirler. Bu k\u00fcstahl\u0131\u011fa, Do\u011fu\u2019nun dingin dima\u011f\u0131, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile bak\u0131yor olabilir. Ama Do\u011fu bir d\u00fc\u015f\u00fcnse ve geriye baksa, b\u00fct\u00fcn tarihimiz \u0130sa denen birinin do\u011fu\u015funa g\u00f6re zimmetlenmi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcman da olsak, Musevi ya da her ne inan\u00e7tan olursak olal\u0131m, tarih s\u00f6z konusu oldu\u011funda inan\u00e7l\u0131ysan\u0131z e\u011fer, son peygamber Muhammedin do\u011fu\u015funu ya da \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc milat olarak yad etmiyor d\u00fcnya da, \u00fcst\u00fcm\u00fcze Ha\u00e7l\u0131 Seferleri belle\u011fi ile sald\u0131ran Bush ve onun simgeledi\u011fi Bat\u0131l\u0131, H\u0131ristiyan, Emperyalist belle\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fctlerini kullan\u0131yoruz. Yani onlara kar\u015f\u0131 bir \u015feyler s\u00f6ylemek isterken bile, M.\u00d6. bilmem ne tarihte, ne me nem bir katliam i\u015flediydiniz diyebiliyoruz. Diyebiliyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc o s\u0131rada o k\u00fclt kent ve ikonlar ayaktayd\u0131. (Dil esprisi olarak kals\u0131n ama T\u00fcrk\u00e7e\u2019de Muhammed\u2019den \u00d6nce\u2019nin k\u0131saltmas\u0131 da M.\u00d6. Sonras\u0131 da ayn\u0131. Ama \u0130ngilizce\u2019de \u00f6yle olmuyor. Neden mi? Before Muhammed: B.M. After Muhammed: A.M. Hi\u00e7bir \u015fekilde Bat\u0131 belle\u011fi ile uyu\u015fmuyor bu k\u0131saltmalar; dil farkl\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r aslolan ve insanlar\u0131 birbirine \u00f6tekile\u015ftiren, bu y\u00fczden de dildir, dil ile ilintili her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6sterge mekanizmas\u0131d\u0131r d\u00fcnya iktidar\u0131na giden yol. Bu yolda da imgeler, simgeler ve k\u00fcltle\u015fmeyi olu\u015fturan di\u011fer yap\u0131 ta\u015flar\u0131 ikonlar hep beslenmelidir ki bizi beslesin Kibele.
\n Ve Bat\u0131 kendi tarihi hep bu k\u00fclt kentler ve ikonlar\u0131 sayesinde yazabildi ve kendisini bu sayede, yani bu k\u00fclt kentlerin ve o kentlerin ikonlari etraf\u0131na \u00f6r\u00fcl\u00fc mitoslarla ayakta tutabildi. Ele\u015ftirel yakla\u015fan tarih\u00e7iler bile bu tarihin mitoslar\u0131n\u0131 yineleyerek, t\u0131pk\u0131 bir pop \u015fark\u0131n\u0131n nakarat\u0131 gibi belle\u011fimize bu sanal ger\u00e7ekleri kaz\u0131d\u0131lar.
\n Nerede okudu\u011fumu an\u0131msam\u0131yorum ama not etmi\u015fim bir defterime, Giotto\u2019nun s\u00f6z\u00fcn\u00fc: \u201c\u0130\u015faretlerin ate\u015finin yerine bundan b\u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerin p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131 ge\u00e7ecektir.\u201d G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerin p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131 i\u00e7inde o yap\u0131t\u0131n, o nesnenin dual, ikili bir yap\u0131s\u0131 olmas\u0131 da evrensel de\u011ferlere denk d\u00fc\u015fmesini sa\u011flar (Ben de bu y\u00fczden y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n D\u00fcnya Ticaret Merkezi oldu\u011funda empati kuramad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylerken \u0130kiz Kuleler ifadesini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda m\u00fcthi\u015f empati kuruyor ve kederleniyorum, nedeni bu olsa gerek.) K\u00fclt kentlerin ikonlar\u0131n bu dualiteye sahip olmas\u0131 gerekir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, bir yandan heybetli bi\u00e7imlere sahip olmal\u0131lar, kutsala y\u00f6nelmeliler, her ge\u00e7en g\u00fcn ya yaz\u0131nsal yap\u0131tlarda (\u00f6rne\u011fin Paul Auster\u2019\u0131n New York \u00dc\u00e7lemesi) ya da sinema ve m\u00fczik gibi di\u011fer pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerinde simge olarak duru\u015flar\u0131 zenginle\u015fmeli; \u00f6te yandan ise, olaylara ve d\u00fcnyada olup bitenlere tan\u0131kl\u0131k ediyor olmal\u0131lar, ya da olup bitenlere insanlar tan\u0131kl\u0131k ederken bu kentler ve ikonlar\u0131 ile olup bitenleri \u00f6zde\u015fle\u015ftirebilmeliler, ve empatik ili\u015fki arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de insanlar sevin\u00e7lerini, ac\u0131lar\u0131n\u0131, hedonist\u00e7e e\u011filimlerini, yani zevk ve keyif itkilerini, k\u0131sacas\u0131 cennet ve cehennem kap\u0131lar\u0131n\u0131 hep bu ikonlar ile ilintilendirmelidirler. \u0130konlara y\u00fcklenen bu anlam ve yananlamlar\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 tek ve mutlak d\u00fcrt\u00fc ise ya\u015fama kayg\u0131s\u0131d\u0131r, ya da hayatta kalabilme kayg\u0131s\u0131d\u0131r. K\u00fclt kentler ve ikonlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayanlar i\u00e7in de, o kentlere ve ikonlar\u0131na d\u0131\u015fardan empati kuranlar i\u00e7in de (unutmayal\u0131m ki okullar\u0131m\u0131zda okutulan Yurtta\u015fl\u0131k Bilgisi kitab\u0131 kapa\u011f\u0131na New York\u2019taki H\u00fcrriyet Heykelinin resmi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr), ge\u00e7mi\u015fin, zamanlar\u0131n belle\u011finin izlerini ke\u015ffetmek ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na sahiptir.
\n Benim bug\u00fcn, T\u00fcrkiye\u2019nin her yan\u0131 d\u00fc\u015fman i\u015fgali alt\u0131nda olsa bile geri \u00e7ekile \u00e7ekile Ankara\u2019y\u0131 kan\u0131m\u0131n son damlas\u0131na kadar savunurum diyebilmemin ilk\u00f6rneksel ve \u00f6z be \u00f6z sebebi budur. Ankara, son kaledir. T\u0131pk\u0131 Robert Redford\u2019un kurtar\u0131rken ve bayra\u011f\u0131 yar\u0131m de\u011fil de tam, yani sonuna kadar g\u00f6ndere \u00e7ekerken can verdi\u011fini g\u00f6steren milliyet\u00e7i Amerikan filmi Son Kale\u2019de oldu\u011fu gibi.
\n K\u00fclt kentler ekber rahim gibidirler. Ona gireni yutarlar da ondan. (S\u00f6ylemimin fallik olu\u015fu kas\u0131tl\u0131d\u0131r, feministler, ya da herhangi bir cinsel-ist\u00e7iler dellenmesinler l\u00fctfen. Bu s\u00f6ylem onlar\u0131n da kurtulu\u015fu i\u00e7indir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsini esir eden bir \u00fcst-s\u00f6yleme parmak atmaktay\u0131m burada.) Kentler, ikonlar\u0131 ile bellekte ekber bir rahim gibi beklerler kendilerine girecek olan\u0131. Bu y\u00fczden \u0130stanbul, T\u00fcrkleri yutmu\u015ftur. Hem \u00f6d\u00fcl hem de bedel olmu\u015ftur onlara. Bu y\u00fczden i\u015fte New York\u2019a giren, onun ekber rahmi i\u00e7inde yok olmaya mahkumdur.
\n \u0130konlar ile Oedipus kompleksi aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de okuyucum kursun bence. Ben s\u00f6ylersem, onlar\u0131n zek\u00e2s\u0131na hakaret etmi\u015f olurum. Bundan korkar\u0131m.
\n \u201cHepimiz kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze yeterince uzaktan bak\u0131p, ki\u015fi olarak bizi nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini alg\u0131lamay\u0131 \u00e7ok zor buluruz.\u201d (Keegan, 29) Yine Keegan\u2019a kat\u0131lmamak elde de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc kentleri k\u00fcltle\u015ftirip etraf\u0131nda mitoslardan \u00f6r\u00fcl\u00fc bir kutsi koruma kalkan\u0131 olu\u015fturmak ve bu kalkan\u0131 delmeye k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131ktan sonra da delinince gelen r\u00f6van\u015f kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 sonucunda d\u00fcnyada militarist, milliyet\u00e7i ya da totaliter e\u011filimler \u00f6d\u00fcl diye beklenen umut ya da \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kavramlar\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fcyle yery\u00fcz\u00fcnden silinmesini sa\u011flamak \u00fczeredir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Bush ile beden bulan Amerikan vah\u015fi kapitalist siyaseti sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 halk\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 dedim ama \u015funu da eklemek istiyorum: ustal\u0131kl\u0131 beyinler bu bellek oyunlar\u0131n\u0131, ya da ak\u0131l oyunlar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilirler ve gerek m\u00fcfredatlarla ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131, neye hizmet ettiklerini bilmeyen se\u00e7kin hocalar sayesinde, ve mitoslar, efsaneler ve masallar ile de beslenen k\u00fcresel bir iktidara do\u011fru ad\u0131m ad\u0131m y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc birtak\u0131m fitnes fucuruslar\u0131n, \u0131skalarlar.
\n Bunu s\u00f6ylemekteki amac\u0131m da \u015fudur ki okuyucum \u00e7oktan anlam\u0131\u015ft\u0131r: K\u00fclt kentler ve ikonlar\u0131 etraf\u0131nda \u00f6r\u00fcl\u00fc bellek iktidard\u0131r ve emperyalist ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nsanlara, \u00f6tekinin var olmas\u0131 gerekti\u011fini savunan da ayn\u0131 sakat, k\u00f6t\u00fcc\u00fcl ve marazi bellektir. Yok edilmesi gerektir. D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve huzuru i\u00e7in b\u00fct\u00fcn k\u00fclt kentlerin ve ikonlar\u0131n\u0131n belleklerden silinmesi gerekir. \u0130nsano\u011flu bunu bir g\u00fcn mutlaka ba\u015faracakt\u0131r. Mutlak bar\u0131\u015f ve huzur ancak o zaman ayn\u0131 kubbe alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecektir. Yery\u00fcz\u00fc a\u015fk\u0131n y\u00fcz\u00fc o zaman olacakt\u0131r.
\n Evet Ankara\u2019da oturuyorum, hani o \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc g\u00fczel olan bodyguard\u2019a yap\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc daha g\u00fcvenli, daha az karma\u015f\u0131k ve ontolojik g\u00fcven ve seni tan\u0131yoruz ve seviyoruz bak\u0131\u015flar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u00f6z-imgemi cilalay\u0131p tazeleyip sundu\u011fu i\u00e7in bana. Evli gibiyim Ankara ile. O benim koruyucu kar\u0131m.
\n Sana d\u00fcn bir tepeden bakt\u0131m da ey aziz Istanbul…yaral\u0131 bir kibele gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcn g\u00f6z\u00fcme. Her yan\u0131 jiletli, fal\u00e7ata yemi\u015f bir kibele gibisin. H\u00e2l\u00e2 cazipsin sado-mazo ili\u015fkimiz i\u00e7inde, \u00e7\u00fcnk\u00fc elinde New York simgesi o koca elmay\u0131 tutuyor ve beni heveslendirip duruyorsun.
\n \u0130stanbul, neredeyse k\u0131rk y\u0131ll\u0131k \u2018Sezen Aksu\u2019 suretli metresim, seni mesafeli sevmekten vazge\u00e7ip g\u00f6ze al\u0131p g\u00fczelim koylar\u0131ndan birinde \u00f6lmeye yatmakt\u0131r dile\u011fim. Sana a\u015f\u0131\u011f\u0131m ey k\u00fclt beden, \u201cand I will always love you!\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00dcLT KENTLER, \u0130KONLARI ve BODYGUARD\u2019LARI \u0130stanbul&New York ile Ankara&Washington YUSUF ERADAM Korkun\u00e7 bir terkedilmi\u015flik duygusu. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n\u0131 ba\u011fr\u0131ma bassam bile korunmas\u0131z kal\u0131r\u0131m. Albert Camus, Amerika \u201cBin y\u0131ld\u0131r saydam y\u00fcz\u00fcm\u00fczde \u00f6l\u00fcm\u00fc seyrediyoruz. K\u0131m\u0131lt\u0131s\u0131z g\u00fcnler ge\u00e7iyor bu sonsuz cam kovuklarda. Bembeyaz gelinlikler gibiyiz. Bembeyaz kefenler gibi…\u00d6ylece durduk. Sonsuza b\u0131kak\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7eyizdik biz. En uzun yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131k, … <\/p>\n

Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/672"}],"collection":[{"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=672"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/672\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yusuferadam.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}